Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου υπέγραψε 11 νόμιμες παρακολουθήσεις που συνέπεσαν με στόχους του Predator

Τα στοιχεία

• Ο Κωνσταντίνος Τζαβέλλας υπέγραψε 11 διατάξεις παρακολούθησης από την ΕΥΠ, που συνέπεσαν χρονικά με υποκλοπές μέσω Predator.
• Μεταξύ των 11 προσώπων περιλαμβάνονται ο Κωστής Χατζηδάκης, ο Γιώργος Μυλωνάκης και η σύζυγός του Τίνα Μεσσαροπούλου.
• Η παρακολούθηση του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη διακόπηκε την ίδια ημέρα που εκείνος επικοινώνησε με την ΑΔΑΕ.
• Οι παρακολουθήσεις Μπαρδάκη, Μυλωνάκη και Κουκάκη υπεγράφησαν στις 1 Ιουνίου 2020.
• Ο Τζαβέλλας επικαλέστηκε το υπηρεσιακό απόρρητο στην κατάθεσή του τον Σεπτέμβριο 2022, αρνούμενος να απαντήσει.
• Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών ζητεί την παραίτηση Τζαβέλλα, με τον Ζαχαρία Κεσσέ να δηλώνει ότι «ο ελεγχόμενος επέλεξε τα καθήκοντα του ελεγκτή».

Η απόρρητη κατάθεση και τα 11 ονόματα

Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνος Τζαβέλλας, υπέγραψε συνολικά έντεκα διατάξεις για νόμιμες παρακολουθήσεις από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, οι οποίες συνέπεσαν χρονικά με τις υποκλοπές μέσω του παράνομου λογισμικού Predator, κατά το διάστημα έως τον Νοέμβριο του 2020 που είχε την εποπτεία της ΕΥΠ. Η απόρρητη κατάθεσή του στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής τον Σεπτέμβριο 2022 έρχεται τώρα στο φως, αποκαλύπτοντας τα ονόματα των προσώπων που παρακολουθούνταν. Μεταξύ αυτών είναι ο τότε υπουργός Εργασίας και νυν αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Γιώργος Μυλωνάκης, και η σύζυγός του, Τίνα Μεσσαροπούλου.

Σύμπτωση ή απόδειξη; Η περίπτωση Κουκάκη

Ιδιαίτερη προσοχή προκαλεί η διάταξη παρακολούθησης του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη. Ο κ. Κουκάκης παρακολουθούνταν από την 1η Ιουνίου έως τις 12 Αυγούστου 2020. Εκείνη την ημέρα, ο δημοσιογράφος είχε επικοινωνήσει τηλεφωνικά με την Ανεξάρτητη Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) για να ενημερωθεί για τη διαδικασία ελέγχου αν το τηλέφωνό του είχε τεθεί υπό παρακολούθηση. Την ίδια ακριβώς ημερομηνία, ο κ. Τζαβέλλας αποφάσισε να διακόψει την παρακολούθηση του δημοσιογράφου. Η σύμπτωση αυτή γεννά εύλογες υποψίες για ενδεχόμενη σύνδεση μεταξύ της ενέργειας του δημοσιογράφου και της απόφασης του εισαγγελέα.

Οικονομικός εισαγγελέας και άλλες συμπτώσεις

Ερωτήματα εγείρονται και από τη διάταξη παρακολούθησης του οικονομικού εισαγγελέα, Χρήστου Μπαρδάκη. Οι Τζαβέλλας και Μπαρδάκης, ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί, διατηρούσαν επί χρόνια άριστες σχέσεις και στενή συνεργασία. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι παρακολουθήσεις των Μπαρδάκη, Μυλωνάκη και Κουκάκη υπεγράφησαν όλες την 1η Ιουνίου 2020. Η ταυτόχρονη έναρξη των τριών αυτών παρακολουθήσεων ενισχύει τις υποψίες για συντονισμένες ενέργειες.

Η νομική διαμάχη για την αρχειοθέτηση της υπόθεσης

Η διάταξη του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου που έθεσε στο αρχείο την υπόθεση των εκτεταμένων παρακολουθήσεων έχει δεχθεί έντονη κριτική. Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, η άρνηση διερεύνησης της ενδεχόμενης εμπλοκής και άλλων συμμετόχων στα αδικήματα για τα οποία καταδικάστηκαν τέσσερις ιδιώτες από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών ήταν νομικά εσφαλμένη. Ο εισαγγελέας στήριξε την απόφασή του στο άρθρο 224 παρ. 1 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, το οποίο επιτάσσει την αποκάλυψη της πηγής πληροφοριών ενός μάρτυρα όταν αυτός καταθέτει γεγονότα που δεν υπέπεσαν στην προσωπική του αντίληψη. Ωστόσο, δεν έκανε καμία αναφορά στην παρ. 2 του ίδιου άρθρου, η οποία προβλέπει ότι αν ο μάρτυρας δεν κατονομάζει την πηγή, η κατάθεσή του δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για καταδίκη, εκτός αν υπάρχει άλλο αποδεικτικό μέσο.

Η παράλειψη χρήσης της «διεξόδου» του άρθρου 224 παρ. 2

Κατά τη διάρκεια της δίκης, δημοσιογράφοι κατέθεσαν ως μάρτυρες ότι υπήρχαν και άλλοι συμμέτοχοι στα εγκλήματα, χωρίς να αποκαλύψουν τις πηγές τους λόγω δημοσιογραφικού απορρήτου. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, αντί να παραγγείλει νέα έρευνα για να διαπιστωθεί αν όντως υπήρχαν άλλοι συμμέτοχοι, επέλεξε να μην αξιοποιήσει τη δυνατότητα που του παρείχε η παρ. 2 του άρθρου 224. Η παράλειψη αυτή θεωρείται από νομικούς παρατηρητές ως δογματική επιλογή που επηρέασε εσφαλμένα ολόκληρη τη διάταξη. Επιπλέον, η διάταξη φέρεται να αντιμετωπίζει τις προγενέστερες διατάξεις του πρώην αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, κ. Ζήση, ως δικονομικά αλάνθαστες, παρά το γεγονός ότι έχουν αμφισβητηθεί.

Πολιτικές και δικαστικές αντιδράσεις

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών ζητεί την παραίτηση του Κωνσταντίνου Τζαβέλλα, με τον πρόεδρό του, Ζαχαρία Κεσσέ, να δηλώνει: «Ο ελεγχόμενος επέλεξε τα καθήκοντα του ελεγκτή». Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει την αντίφαση που βλέπουν πολλοί στο γεγονός ότι ο ίδιος ο εισαγγελέας που είχε εποπτεία των παρακολουθήσεων καλείται τώρα να ελέγξει την υπόθεση. Τα πυρά κατά του Τζαβέλλα εντείνονται τόσο από τον νομικό όσο και από τον πολιτικό κόσμο, ενώ η υπόθεση συνεχίζει να προκαλεί αντιδράσεις για την έλλειψη διαφάνειας και την ανάγκη πλήρους διερεύνησης του σκανδάλου των υποκλοπών.

Τα επόμενα βήματα και τα ανοιχτά ερωτήματα

Η αποκάλυψη της απόρρητης κατάθεσης ανοίγει νέα μέτωπα στην υπόθεση. Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν θα υπάρξει νέα δικαστική έρευνα για τους ενδεχόμενους συμμετόχους, καθώς και αν ο Τζαβέλλας θα αντιμετωπίσει πειθαρχικές ή ποινικές συνέπειες. Η υπόθεση των υποκλοπών, που έχει συγκλονίσει την Ελλάδα, παραμένει στο επίκεντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος, με τα θύματα να ζητούν δικαίωση και την αλήθεια να παραμένει εν μέρει συγκαλυμμένη.

Εν συντομία

• Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου υπέγραψε 11 νόμιμες παρακολουθήσεις που συνέπεσαν με στόχους του Predator, μεταξύ των οποίων πολιτικά πρόσωπα και δημοσιογράφοι.
• Η παρακολούθηση του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη διακόπηκε την ίδια ημέρα που επικοινώνησε με την ΑΔΑΕ, εγείροντας υποψίες.
• Οι παρακολουθήσεις Μπαρδάκη, Μυλωνάκη και Κουκάκη ξεκίνησαν την ίδια ημερομηνία, υποδηλώνοντας πιθανό συντονισμό.
• Η διάταξη αρχειοθέτησης της υπόθεσης αγνόησε την παρ. 2 του άρθρου 224 ΚΠΔ, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω έρευνα.
• Ο ΔΣΑ ζητεί την παραίτηση Τζαβέλλα, ενώ η υπόθεση παραμένει ανοιχτή με αίτημα για πλήρη διαλεύκανση.
• Τα θύματα των παρακολουθήσεων δεν έχουν λάβει ακόμη δικαίωση, και η αλήθεια για την έκταση του σκανδάλου παραμένει άγνωστη.