Netcongestie dwingt tot nieuwe energie-oplossingen terwijl fossiele brandstoffen in 2040 nog domineren

De feiten

• Fossiele brandstoffen leveren in 2040 nog meer dan de helft van het energieaanbod, volgens Bain & Company.
• Blackstone investeert tot 2 miljard euro in Eurowind Energy, de grootste private equity-investering ooit in een privaat groene-energiebedrijf.
• Rechtbank Gelderland oordeelt dat TenneT geen netaansluiting hoeft te geven aan een datacenter van Goodman zolang het net overbelast is.
• Goodman had al bijna een half miljoen euro aan aanbetalingen gedaan voor een aansluiting van 70 megawatt.
• In 2025 ging 36 procent minder tropisch regenwoud verloren dan in 2024, maar nog steeds 4,3 miljoen hectare.
• De vraag naar elektriciteit zal naar verwachting verdubbelen tot 2040, vooral door airco's en warmtepompen.
• Netcongestie dwingt bedrijven tot energiehubs en flexibele contracten; de oude situatie van onbeperkte energie keert niet terug.

Energietransitie stuit op netcongestie en grondstoffenschaarste

Wat begon met het Kyoto-protocol in 1997 en werd verdiept in het Klimaatakkoord van Parijs in 2015, is uitgegroeid tot een opgave die klimaat, economie en geopolitiek verweeft. De energietransitie raakt nu aan leveringszekerheid, concurrentievermogen en strategische onafhankelijkheid. Maar de uitvoering botst op harde grenzen: elektriciteitsnetten zitten overvol, uitbreidingen kosten tijd en ruimte. Bedrijven zoeken naar manieren om binnen die beperkingen te groeien. Netcongestie dwingt tot nieuwe oplossingen zoals energiehubs en flexibele contractvormen, waarbij samenwerking en afstemming steeds belangrijker worden. De oude situatie waarin energie onbeperkt beschikbaar was, komt nooit meer terug. Bedrijven zullen moeten sturen op pieken en dalen, wat een andere manier van denken en organiseren vraagt.

Fossiele brandstoffen blijven dominant in 2040

Zelfs bij versnelde verduurzaming zijn fossiele brandstoffen in 2040 nog goed voor meer dan de helft van het energieaanbod, voorspelt Bain & Company in zijn jaarlijkse Global Energy and Materials Outlook. Hernieuwbare energie wint snel terrein, maar netcongestie en de beschikbaarheid van kritieke grondstoffen en arbeid remmen de groei. De beschikbaarheid van metalen zoals lithium, koper en kobalt is kwetsbaar voor geopolitieke spanningen. Ondertussen neemt de vraag naar elektriciteit snel toe: de kans is groot dat die verdubbelt tot 2040. Die groei komt niet zozeer door datacenters, maar vooral door airco's en warmtepompen in huishoudens, aldus het adviesbureau. Wel zijn er grote regionale verschillen in vraag en aanbod, alleen al in Europa.

Blackstone investeert 2 miljard in Europese windenergie

De Amerikaanse private-equitymaatschappij Blackstone investeert tot 2 miljard euro in Eurowind Energy, een grote Deense ontwikkelaar van windturbines en andere hernieuwbare energie. Eurowind is actief in 16 Europese landen, maar Nederland valt daar niet onder. Het geld wordt gebruikt voor verdere uitbreiding in Europa. Volgens Bloomberg is dit de grootste private equity-investering ooit in een privaat groene-energiebedrijf. De investering past in een bredere strategie van Blackstone, dat kansen ziet in Europese bedrijven op een markt van meer dan 500 miljard dollar. De energietransitie en elektrificatie zijn daar belangrijke pijlers.

Rechter wijst datacenter aansluiting op overvol stroomnet

Netbeheerder TenneT hoeft een groot datacenter van het Australische Goodman geen netaansluiting te geven zolang het elektriciteitsnet overbelast is. Dat oordeelde de rechtbank Gelderland in een kort geding. Goodman eiste een aansluiting van 70 megawatt voor een nieuw datacenter ten noorden van Schiphol, vergelijkbaar met het verbruik van bijna 100.000 huishoudens. TenneT had eerder goedkeuring gegeven, maar trok die belofte in vanwege het volle stroomnet. De rechter oordeelt nu dat Goodman pas recht heeft op aansluiting als er weer ruimte is. Er was nog geen definitieve aansluitovereenkomst ondertekend, maar het bedrijf had al wel bijna een half miljoen euro aan aanbetalingen gedaan.

Ontbossing neemt af, maar blijft te hoog

Vorig jaar ging er 36 procent minder tropisch regenwoud verloren dan in 2024, blijkt uit het Global Forest Pulse-rapport van het World Resources Institute (WRI). Toch gaat het nog altijd om een verlies van 4,3 miljoen hectare – meer dan 11 voetbalvelden per minuut. De relatieve afname komt vooral doordat er in 2024 meer regenwoud verloren ging dan ooit door grote bosbranden. Op de lange termijn is er gemiddeld juist sprake van een toename van ontbossing. Het tempo van de daling is onvoldoende om de mondiale bossen te beschermen.

Nieuwe denkwijze nodig voor energiesysteem van de toekomst

De energietransitie is niet langer alleen een duurzaamheidsvraagstuk of kostenpost, maar raakt aan leverzekerheid, concurrentievermogen en strategische onafhankelijkheid. De combinatie van netcongestie, grondstoffenschaarste en geopolitieke spanningen dwingt tot een andere aanpak. Bedrijven en overheden moeten samenwerken aan flexibele oplossingen. De knop moet om, zoals betrokkenen stellen. De oude situatie van onbeperkt beschikbare energie keert niet terug. Wie nu fossiel financiert, heeft straks een probleem, waarschuwt de CEO van Triodos Bank. De transitie vraagt om investeringen, maar ook om een fundamentele herziening van hoe energie wordt opgewekt, verdeeld en gebruikt.

Samengevat

• Netcongestie is een structurele bottleneck; bedrijven moeten zich aanpassen met energiehubs en flexibele contracten.
• Fossiele brandstoffen blijven tot 2040 dominant, ondanks snelle groei van hernieuwbare energie.
• Blackstone's investering van 2 miljard in Eurowind toont het vertrouwen van private equity in Europese groene energie.
• De rechterlijke uitspraak over Goodman bevestigt dat netcongestie prioriteit krijgt boven nieuwe grootverbruikers.
• De vraag naar elektriciteit verdubbelt tot 2040, vooral door airco's en warmtepompen, niet door datacenters.
• Ontbossing neemt af, maar het tempo is te laag om de mondiale bossen te beschermen.