Geen tanks op Rode Plein: Poetin schrapt militair vertoon om Oekraïense drone-dreiging

De feiten

• Op 9 mei 2025 vindt de jaarlijkse overwinningsparade plaats zonder een colonne militair materieel.
• Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov zegt dat de parade 'in beperkte vorm' moet plaatsvinden vanwege Oekraïense aanvallen op doelen diep in Rusland.
• Oekraïense drones kunnen volgens correspondent Olaf Koens met gemak Moskou bereiken en vormen een risico voor wapensystemen in het centrum.
• In 2023 en 2024 reed er slechts één tank mee, een museumstuk uit de Sovjettijd.
• President Poetin sprak gisteren met Donald Trump over een mogelijk staakt-het-vuren op 9 mei.
• Oekraïense president Zelensky zegt nog op details te wachten voordat hij kan reageren.
• Oost-Europadeskundige Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland stelt dat Rusland mogelijk simpelweg niet de middelen heeft voor een parade met moderne tanks.

Een parade zonder pantser

Voor het eerst sinds 2008 zullen er geen tanks over het Rode Plein rijden tijdens de overwinningsparade op 9 mei. Het Kremlin liet weten dat de 'kolonne van militair materieel' dit jaar achterwege blijft wegens de 'operationele situatie'. De vliegshow met Russische straaljagers boven Moskou gaat wel door. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov verklaarde dat de parade 'in beperkte vorm' moet plaatsvinden vanwege Oekraïense aanvallen op doelen diep in Rusland. 'Er worden uiteraard alle maatregelen genomen om het gevaar tot een minimum te beperken', aldus Peskov. Correspondent Olaf Koens wees op de toegenomen dreiging van Oekraïense drones. 'Oekraïense drones zijn de afgelopen jaren een stuk beter geworden, en kunnen met gemak Moskou bereiken. Als er dagenlang allerlei wapensystemen door het centrum van Moskou rijden, dan is dat wel een risico.'

Het veiligheidsexcuus onder de loep

Oost-Europadeskundige Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland van de Rijksuniversiteit Groningen plaatst vraagtekens bij de veiligheidsargumenten van het Kremlin. 'Dat het gevaarlijk zou zijn, klinkt eigenlijk als een flauw excuus. Je zou toch verwachten dat Rusland de capaciteit heeft om in ieder geval één dag per jaar een aanval op Moskou tegen te houden.' Volgens Kraft van Ermel-Nijland wijst de afwezigheid van moderne tanks erop dat Rusland mogelijk simpelweg niet over de middelen beschikt om een indrukwekkende parade te organiseren. 'Kennelijk moet Poetin zijn middelen elders inzetten, en dat geeft natuurlijk wel wat aan over de positie van het Russische leger.' Koens voegt daaraan toe dat het gênant zou zijn als een Russisch wapensysteem in het centrum van Moskou wordt opgeblazen door een Oekraïense drone. De afgelopen jaren probeerde men dat te voorkomen door bijvoorbeeld mobiele netwerken plat te leggen.

Een patroon van krimpende parades

De schrapping van tanks past in een trend van steeds kleinere overwinningsparades. In 2023 en 2024 reed er slechts één tank mee, een museumstuk uit de Sovjettijd. In 2025 was de parade iets groter, maar dat komt omdat het een lustrumjaar was: elke vijf jaar wordt een grote parade gehouden ter herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945. Koens benadrukt dat de parade van dit jaar niet volledig te vergelijken is met die van vorig jaar vanwege het lustrum. Toch is de afwezigheid van tanks een opvallende breuk met de traditie sinds 2008. Voor president Vladimir Poetin is 9 mei een cruciale datum om de militaire macht van Rusland aan de wereld te tonen. Dat er dit jaar geen tanks meerijden, is voor hem dan ook een flinke tegenvaller.

Diplomatieke connectie: staakt-het-vuren op 9 mei

Gisteren voerde president Poetin een telefoongesprek met de Amerikaanse president Donald Trump. Beide leiders spraken zich positief uit over een mogelijk staakt-het-vuren in Oekraïne op 9 mei. De Oekraïense president Zelensky liet weten dat hij nog wacht op details over het voorstel voordat hij kan reageren. Het verlangen naar een kort staakt-het-vuren hangt direct samen met de parade, aldus Koens. 'Deze parade is gewoon heel belangrijk voor de Russische propaganda. Het Kremlin koppelt deze oorlog tegen Oekraïne al vanaf de eerste dag aan de Tweede Wereldoorlog, bijvoorbeeld door te beweren dat Oekraïne door nazi's wordt geregeerd.' 'En juist daarom is het belangrijk voor Poetin om een fatsoenlijke parade te houden. Die mag dan best wat kleiner zijn, zonder tanks, maar hij wil het verband tussen de Tweede Wereldoorlog en de huidige oorlog tegen Oekraïne levend houden.'

Propaganda onder druk

De afwezigheid van tanks op het Rode Plein is een teken dat de Russische propaganda onder druk staat. Het Kremlin probeert de oorlog in Oekraïne te framen als een voortzetting van de strijd tegen het nazisme, maar het gebrek aan materieel ondermijnt dat narratief. Koens merkt op dat de parade een belangrijk propagandamiddel is. Door geen tanks te tonen, mist Rusland de kans om militaire kracht uit te stralen. Kraft van Ermel-Nijland vult aan dat het excuus van veiligheidsrisico's vooral aantoont dat Rusland zijn middelen elders nodig heeft. De vraag is of het publiek deze beperking zal accepteren, of dat het als een teken van zwakte wordt gezien. De komende dagen zullen uitwijzen hoe de parade precies zal verlopen en of het staakt-het-vuren doorgang vindt.

Samengevat

• Rusland schrapt voor het eerst sinds 2008 tanks uit de overwinningsparade op 9 mei, officieel vanwege Oekraïense drone-dreiging.
• Deskundigen betwijfelen het veiligheidsexcuus en wijzen op een gebrek aan moderne tanks als werkelijke reden.
• De parade past in een patroon van krimpende militaire vertoningen; in 2023 en 2024 reed slechts één museumstuk mee.
• President Poetin sprak met Trump over een staakt-het-vuren op 9 mei, wat de propagandistische waarde van de parade onderstreept.
• Het Kremlin koppelt de oorlog in Oekraïne aan de Tweede Wereldoorlog, maar het ontbreken van tanks verzwakt dat narratief.
• Oekraïne wacht op details van het staakt-het-vurenvoorstel; Zelensky heeft nog niet gereageerd.