Iran analizuje odpowiedź USA na 14-punktowy plan pokojowy, Trump grozi zerwaniem rozmów

Fakty

• Iran otrzymał odpowiedź USA na swoją 14-punktową propozycję pokojową, przekazaną przez Pakistan.
• Donald Trump uznał irański plan za „nie do przyjęcia” i zagroził „wykończeniem” Iranu.
• Irańska propozycja pomija kwestię programu nuklearnego, odkładając ją na późniejszy etap.
• Działania militarne USA i Izraela przeciw Iranowi rozpoczęły się 28 lutego; zawieszenie broni obowiązuje od 8 kwietnia.
• Irańskie kierownictwo jest podzielone w sprawie ustępstw dotyczących programu atomowego.
• Stany Zjednoczone żądają 10-letniego wstrzymania wzbogacania uranu i wywozu już wzbogaconego uranu z Iranu.
• Propozycja Iranu zakłada otwarcie cieśniny Ormuz i zniesienie blokady morskiej w zamian za zawieszenie broni.
• Szef irańskiej dyplomacji Abbas Aragczi przedstawił propozycję mediatorom z Pakistanu, Egiptu, Turcji i Kataru.

Odpowiedź USA w rękach Teheranu

Irańskie władze analizują odpowiedź, którą Stany Zjednoczone przesłały w reakcji na 14-punktową propozycję zakończenia wojny. Dokument został przekazany za pośrednictwem Pakistanu, jak podają państwowe media irańskie. Esmail Baghei, rzecznik irańskiego ministerstwa spraw zagranicznych, podkreślił, że obecny etap nie obejmuje rozmów na temat programu nuklearnego. Tymczasem prezydent USA Donald Trump w piątek wyraził przekonanie, że Iran chce porozumienia i podjął znaczące działania, ale uznał propozycję za niespełniającą jego oczekiwań. Trump dopuścił możliwość całkowitego wycofania się z negocjacji i zagroził „wykończeniem” Iranu.

14 punktów, które Trump odrzucił

Treść najnowszej oferty Iranu pozostaje tajemnicą, ale wcześniejszy plan, odrzucony przez prezydenta USA, przewidywał otwarcie szlaku żeglugowego w cieśninie Ormuz i zniesienie amerykańskiej blokady Iranu, przy jednoczesnym odłożeniu kwestii programu nuklearnego. Irańskie media ujawniły, że 14-punktowy dokument domagał się wycofania amerykańskich wojsk z regionów sąsiadujących z Iranem, zakończenia blokady, odblokowania zamrożonych irańskich funduszy oraz wypłacenia rekompensat. Ponadto żądano zniesienia sankcji i zakończenia działań zbrojnych na wszystkich obszarach konfliktów, w tym w Libanie. Proponowano także nowe regulacje dotyczące kontroli ruchu w cieśninie Ormuz. Działania militarne wymierzone w Iran przez siły amerykańskie i izraelskie rozpoczęły się 28 lutego, a zawieszenie broni obowiązuje od 8 kwietnia. Od tego czasu delegacje obu państw spotkały się tylko raz, a próby zorganizowania kolejnych rozmów spełzły na niczym.

Podziały w Teheranie i rola mediatorów

Irańskie kierownictwo jest podzielone w sprawie ewentualnych ustępstw dotyczących programu atomowego – informuje portal Axios, powołując się na źródła. Szef irańskiej dyplomacji Abbas Aragczi przedstawił propozycję podczas rozmów w Islamabadzie za pośrednictwem pakistańskich mediatorów. Aragczi jasno powiedział w ostatni weekend mediatorom z Pakistanu, Egiptu, Turcji i Kataru, że w irańskim kierownictwie nie ma zgody co do tego, jak odnieść się do żądań USA. Stany Zjednoczone chcą, by Iran zawiesił na co najmniej 10 lat program wzbogacania uranu, a już wzbogacony uran został wywieziony z kraju. Nowa propozycja Iranu koncentruje się na rozwiązaniu w pierwszej kolejności kryzysu wokół cieśniny Ormuz i amerykańskiej blokady morskiej, co pozwoliłoby ominąć sporną kwestię nuklearną i przyspieszyć zawarcie porozumienia.

Amerykańskie ultimatum i stanowisko Białego Domu

Prezydent Trump w rozmowie z izraelskim nadawcą stwierdził, że irański plan jest dla niego „nie do przyjęcia”. Przedstawicielka Białego Domu Olivia Wales powiedziała portalowi Axios: „To są poufne rozmowy dyplomatyczne, a Stany Zjednoczone nie prowadzą negocjacji za pośrednictwem prasy. Jak powiedział prezydent, USA trzymają karty w ręku i zawrą tylko takie porozumienie, które przede wszystkim uwzględnia dobro Amerykanów. Nigdy nie zgodzimy się, by Iran miał broń nuklearną.” Wales podkreśliła, że USA nie będą negocjować przez media, a ostateczna decyzja należy do Waszyngtonu. Tymczasem napięcie w regionie rośnie – doszło już do dronowego ataku na tankowiec, a Zjednoczone Emiraty Arabskie oskarżają Iran o terroryzm. Irańskie media informują także o ataku na amerykański okręt wojenny w cieśninie Ormuz.

Projekt Wolność i eskalacja militarna

Administracja Trumpa uruchomiła „Projekt Wolność”, który Iran określa mianem „misji obronnej”, podczas gdy Teheran drwi z „urojonych postów” i grozi odwetem. Dowództwo USA mówi wprost o misji obronnej, ale irańskie media sugerują, że dla wroga przygotowano zaskakujące działania. W tle pozostaje kwestia blokady morskiej – człowiek Trumpa chwali jej skuteczność, mówiąc: „Dusimy reżim”. Iran namierzył i powiesił osoby oskarżone o szpiegostwo na rzecz Izraela. Trump wycofuje „dużo więcej” wojsk z regionu, co może być sygnałem zmiany strategii. Prezydent USA przyznał, że spodziewał się wyższych cen ropy po atakach na Iran, co wskazuje na gospodarcze konsekwencje konfliktu.

Perspektywy: impas czy przełom?

Proces dyplomatyczny utknął w martwym punkcie. Iran proponuje otwarcie cieśniny Ormuz i zniesienie blokady w zamian za zawieszenie broni, ale USA nie są skłonne do ustępstw bez gwarancji dotyczących programu nuklearnego. Trump grozi zerwaniem rozmów i eskalacją, podczas gdy w Teheranie brakuje jedności co do dalszych kroków. Ewentualne porozumienie mogłoby odłożyć kwestię atomową na później, ale Waszyngton nie chce zgodzić się na broń nuklearną Iranu. Najbliższe dni pokażą, czy odpowiedź USA otworzy drogę do negocjacji, czy też doprowadzi do wznowienia działań zbrojnych. Jedno jest pewne: cieśnina Ormuz pozostaje epicentrum kryzysu, a jej status zadecyduje o losach całego regionu.

Podsumowanie

• Iran analizuje odpowiedź USA na 14-punktową propozycję pokojową, ale Trump uznał ją za nie do przyjęcia.
• Irańska propozycja pomija program nuklearny, skupiając się na otwarciu cieśniny Ormuz i zniesieniu blokady.
• Irańskie kierownictwo jest podzielone w sprawie ustępstw nuklearnych, co utrudnia negocjacje.
• USA żądają 10-letniego wstrzymania wzbogacania uranu i wywozu zapasów z Iranu.
• Działania militarne trwają od 28 lutego, a zawieszenie broni z 8 kwietnia jest kruche.
• Cieśnina Ormuz pozostaje kluczowym punktem spornym, a jej status zadecyduje o dalszym rozwoju konfliktu.