SGK Başuzmanı İsa Karakaş: Dul ve yetim aylıklarında hileli boşanma tespit edilirse ödemeler faiziyle geri alınır

Gerçekler

• SGK Başuzmanı İsa Karakaş, dul ve yetim aylıklarına ilişkin 'ince çizgileri' Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında aktardı.
• Dul eşin yeniden evlenmesi halinde aylık kesiliyor; evliliğin ölüm veya boşanma ile sonlanması durumunda maaş yeniden bağlanabiliyor.
• Birden fazla eşten aylık hakkı doğan dul, en yüksek maaşı tercih edebiliyor.
• Hileli boşanma tespit edilirse, o güne kadar alınan tüm ödemeler faiziyle geri alınıyor.
• Erkek çocukların yetim aylığı 18 yaşında kesilirken, lise eğitiminde 20, üniversitede 25 yaşına kadar devam ediyor.
• Kız çocuklarının aylığı evlenme veya sigortalı işe girme ile kesiliyor; boşanma veya dul kalma halinde yeniden bağlanıyor.
• Evlenme ikramiyesi alanlar, iki yıl dolmadan boşanırsa maaşın yeniden bağlanması için bu sürenin dolmasını beklemek zorunda.
• Malul çocuklar (çalışma gücü %60 ve üzeri kayıp) evlense dahi aylık alabiliyor; kontrol muayenelerini aksatmak maaşın kesilmesine yol açıyor.

Dul eşin maaş hakkı: Yeniden evlenme keser, boşanma veya ölüm geri getirir

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), vefat eden sigortalı veya emeklilerin geride bıraktığı dul eş ve yetim çocuklara belirli şartlar çerçevesinde aylık bağlıyor. Ancak bu haklar, kanunda açıkça tanımlanan kurallara tabi ve 'ömür boyu garanti' niteliği taşımıyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında, eşini kaybedenlerin aldığı dul aylığının yeniden evlenme halinde kesildiğini, ancak bu evliliğin ölüm veya boşanma ile sona ermesi durumunda dul eşin yeniden başvuru yaparak maaşını geri alabileceğini belirtti. Karakaş, birden fazla eşten aylık hakkı doğması halinde ise en yüksek maaşın tercih edilebileceğini aktardı. Uzman, özellikle 'hileli boşanma' konusuna dikkat çekti: Kağıt üzerinde boşanıp gizlice aynı hanede yaşamanın SGK'nın denetiminden kaçmayacağını vurgulayan Karakaş, bu durumun tespiti halinde o güne kadar alınan tüm meblağların faiziyle geri alınacağı uyarısında bulundu.

Erkek çocuklarda yaş ve eğitim sınırı: 18, 20, 25

Erkek çocukların yetim aylığı, belirli yaş ve eğitim kriterlerine bağlı olarak kesiliyor. Karakaş'ın aktardığına göre, aylık genel olarak 18 yaşında sona eriyor. Ancak lise eğitimi devam ediyorsa 20, üniversite eğitimi sürüyorsa 25 yaşına kadar ödenmeye devam ediyor. Eğitimin yarıda bırakılması veya mezuniyet halinde aylık o ay itibarıyla kesiliyor. Ayrıca sigortalı bir işte çalışmaya başlayan ya da kendi maaşını alan erkek çocuğun aylığına son veriliyor. Buna karşılık, erkek çocuk evlense bile yaş ve tahsil şartlarını taşıması halinde aylığının devam edeceği belirtiliyor.

Kız çocukları için farklı düzenleme: Evlilik ve iş keser, boşanma geri getirir

Kız çocuklarının yetim aylığında erkek çocuklardan farklı kurallar uygulanıyor. Karakaş, kız çocuğun bir işe girmesi ya da evlenmesi halinde aylığının kesildiğini, boşanması veya dul kalması durumunda ise babasından/annesinden kalan aylığa yeniden kavuşabileceğini vurguladı. Evlenme ikramiyesi (çeyiz yardımı) alanlar için özel bir şart bulunuyor: Karakaş, 'Evlenme ikramiyesi alanlar, iki yıl dolmadan boşanırlarsa maaşın bağlanması için bu sürenin dolmasını beklerler' dedi. Ayrıca, hem babadan hem de vefat eden eşten hak doğması halinde yüksek olan maaşın tercih edilebileceği ifade edildi.

Malul çocuklar: En hassas grup, kontrol muayeneleri kritik

Karakaş, çalışma gücünü yüzde 60 ve üzerinde kaybeden 'malul' evlatların devletin en hassas olduğu grup olduğunu belirtti. Bu çocukların aylıkları, evlenmeleri durumunda dahi kesilmiyor; ancak kontrol muayenelerini aksatmamak büyük önem taşıyor. Süresinde yapılmayan kontrol muayeneleri maaşın kesilmesine yol açabiliyor. Karakaş, 'Sağlık kurulu çalışabilir kararı verirse aylık nihayete erer' ifadelerini kullandı. Malul çocukların evlenseler dahi şartları taşıdıkları müddetçe aylıklarının devam edeceği aktarıldı.

Hileli işlemlere karşı ağır yaptırımlar: SGK faiziyle geri alıyor

SGK, dul ve yetim aylıklarında hileli işlemlere karşı sıkı bir denetim yürütüyor. Karakaş'ın yazısında özellikle kağıt üzerinde boşanıp fiilen birlikte yaşamaya devam edenlerin tespit edilmesi halinde ciddi yaptırımlarla karşılaşacağı vurgulandı. Bu tür durumlarda SGK, o güne kadar yapılan tüm ödemeleri faiziyle geri alıyor. Uzman, bu uygulamanın caydırıcılığına dikkat çekerek, hak sahiplerinin mevzuata tam uyum göstermesi gerektiğini belirtti.

Başvuru ve tercih hakkı: Yüksek maaş seçilebiliyor

Hak sahiplerine birden fazla dosyadan aylık bağlanması mümkün olduğunda, Karakaş'ın aktardığına göre en yüksek maaş tercih edilebiliyor. Örneğin, hem babadan hem de vefat eden eşten hak doğan bir kadın, bu iki maaştan yüksek olanını seçebiliyor. Aynı şekilde, dul eşin birden fazla eşten aylık hakkı doğması halinde de en yüksek maaş geçerli oluyor. Bu düzenleme, hak sahiplerinin mağduriyetini önlemeyi amaçlıyor.

Özet

• Dul eşin maaşı yeniden evlenmeyle kesilir, ancak evlilik ölüm veya boşanmayla sona ererse maaş yeniden bağlanabilir.
• Hileli boşanma tespitinde SGK, yapılan tüm ödemeleri faiziyle geri alır.
• Erkek çocukların yetim aylığı 18 yaşında kesilir; lise ve üniversite eğitimiyle sırasıyla 20 ve 25 yaşına kadar uzar.
• Kız çocuklarının aylığı evlilik veya sigortalı işe girişle kesilir; boşanma veya dul kalma halinde yeniden bağlanır.
• Evlenme ikramiyesi alanlar, iki yıl dolmadan boşanırsa maaş için bu sürenin tamamlanmasını beklemek zorundadır.
• Malul çocuklar (çalışma gücü kaybı %60 ve üzeri) evlense de aylık alabilir; kontrol muayenelerini aksatmak maaşın kesilmesine neden olur.