Sırrı Süreyya Önder anılıyor: Barış elçisinin ardından bir yıl

Gerçekler

• Sırrı Süreyya Önder, 3 Mayıs 2025’te Florence Nightingale Hastanesi’nde 18 günlük yaşam mücadelesinin ardından hayatını kaybetti.
• DEM Parti, Önder’in vefatının birinci yılı dolayısıyla 3 Mayıs Pazar günü saat 13.00’te Zincirlikuyu Mezarlığı’nda anma töreni düzenleyecek.
• Önder, 1976 yılında 14-15 yaşlarındayken Adıyaman’da Abdullah Öcalan’ı karşılayanlar arasında yer alarak Kürt hareketiyle tanıştı.
• 1978’de Adıyaman Lisesi’nde öğrenciyken Maraş Katliamı’nı protesto gösterisine katıldığı için ilk kez tutuklandı.
• 12 Eylül 1980 darbesinden bir yıl sonra gözaltına alındı, işkence gördü ve Mamak Cezaevi’nde 7 yıl tutsak kaldı.
• Önder, 2011 genel seçimlerinde Emek, Özgürlük ve Demokrasi Bloku’nun bağımsız adayı olarak İstanbul milletvekili seçildi.
• 2013 Gezi Parkı eylemlerinde kepçelerin önüne geçerek ağaçların kesimini durdurdu ve sırtına biber gazı fişeği isabet etti.
• Önder, 6 Aralık 2018’de 'örgüt propagandası yapmak' iddiasıyla tutuklandı, 4 Ekim 2019’da tahliye edildi.

Anma töreni ve son yolculuk

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti), Sırrı Süreyya Önder’in vefatının birinci yılı dolayısıyla 3 Mayıs Pazar günü saat 13.00’te Zincirlikuyu Mezarlığı’nda anma töreni düzenleyeceğini duyurdu. Parti, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı çağrıda, “Önder’i, sonsuzluğa uğurlandığı Zincirlikuyu Mezarlığı’nda anıyoruz. 3 Mayıs Pazar günü saat 13.00’te düzenlenecek anma törenine tüm dostlarını, yoldaşlarını ve halklarımızı davet ediyoruz. Barışın yılmaz elçisi, seni unutmadık, unutmayacağız” ifadelerine yer verdi. Önder, 18 günlük yaşam mücadelesinin ardından tedavi gördüğü Florence Nightingale Hastanesi’nde 3 Mayıs 2025’te hayatını kaybetmişti. Yaşamını yitirdiğinde DEM Parti İstanbul Milletvekili ve Meclis Başkanvekili olarak görev yapıyordu. Ayrıca Abdullah Öcalan ile görüşen DEM Parti heyetinde yer alıyordu.

Kürt hareketiyle tanışma ve ilk siyasi adımlar

Sırrı Süreyya Önder, 1976 yılında Adıyaman’da Abdullah Öcalan’ı karşılayanlar arasında yer aldı. O dönem 14-15 yaşlarındaydı. Bu olay, onun Kürt hareketiyle temasının başlangıcı oldu ve sonraki yıllarda politik kimliğinin şekillenmesinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Babasından etkilenen Önder, gençlik yıllarında devrimci ve sosyalist mücadele içinde yer aldı. 1978 yılında Adıyaman Lisesi’nde öğrenciyken Maraş Katliamı’nı protesto için düzenlenen gösteriye katıldığı için ilk kez tutuklandı. Devrimci mücadelesi liseyi bitirdikten sonra da devam etti ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde sürdü.

Darbe, işkence ve sürgün yılları

12 Eylül 1980 askeri darbesinden bir yıl sonra siyasi çalışmalarından dolayı gözaltına alındı, işkence gördü ve Mamak Cezaevi’ne gönderildi. 7 yıllık tutsaklığın ardından İstanbul’a giderek kamyon şoförlüğü dahil çeşitli işlerde çalıştı. Bir dönem yurt dışında kaldı. Bu dönemde Kürtlerin mücadelesine destek verdi ve Kürtçenin serbestçe konuşulması için çeşitli yazılar kaleme aldı. Sinema ve yazarlık ise en önemli ilgi alanı oldu.

Sinema kariyeri ve ödüller

Önder, 2006 yılında Muharrem Gülmez ile birlikte senaryosu kendisine ait olan Beynelmilel filmini çekerek yönetmenliğe adım attı. Beynelmilel, ulusal ve uluslararası film festivallerinde 5 ödül aldı. Ardından O… Çocukları (2008) filminin senaryosunu yazdı. Son olarak 2012 yılında çekilen F Tipi Film’in de yönetmenlerinden biriydi. Ayrıca birçok filmde çeşitli rollerde oynadı. 2010 yılından sonra Birgün, Radikal ve Özgür Gündem gazetelerinde köşe yazıları yazdı.

Siyasette aktif yıllar ve Gezi direnişi

2011 yılında siyasette aktif olarak yer alan Önder, o yıl yapılan genel seçimlerde Emek, Özgürlük ve Demokrasi Bloku’nun bağımsız adayı olarak İstanbul’dan milletvekili seçildi. 2013’te Halkların Demokratik Partisi’nde (HDP) yer alarak siyasi faaliyetlerini sürdürdü ve bir dönem partinin eş genel başkan yardımcılığı görevini yaptı. 2013’teki Gezi Parkı eylemleri sırasında parktaki direnişe öncülük eden ilk milletvekili oldu. Kepçelerin önüne geçerek parkın içindeki ağaçların kesimini durdurdu. Kepçeler onun eyleminden sonra parktan çekildi. 31 Mayıs 2013 günü sırtına biber gazı fişeği isabet eden Önder, hastaneye kaldırıldı.

Barış süreci ve tutukluluk

Önder, Kürt meselesinin çözümü için 2013-2015 yıllarındaki sürece aktif olarak dahil oldu. Abdullah Öcalan ve KCK yetkilileriyle görüşmelerde yer alarak, Kürt meselesinin barışçıl çözümü ve Türkiye’nin demokratikleşmesi için çaba gösterdi. 2013 Diyarbakır Newrozu’nda Abdullah Öcalan’ın çağrısının Türkçesini okudu. 2014 yerel seçimlerinde HDP’nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı adayı oldu. 2015’te yeniden milletvekili seçildi. 6 Aralık 2018’de “örgüt propagandası yapmak” iddiasıyla tutuklandı, 4 Ekim 2019’da tahliye edildi. 14 Mayıs 2023 genel seçimlerinde HDP’den yeniden milletvekili seçildi.

Mirası ve anlamı

DEM Parti İmralı Heyeti üyesi Mithat Sancar, Önder’i tanımlarken “Sırrı’yı tanıdığımdan bu yana haksızlığa karşı tahammülü olmayan biriydi. Haksızlıklara karşı kendi tarzında itirazını her zaman dile getiren biriydi” dedi. Önder, özgürlük, adalet ve barış mücadelesiyle dolu bir hayatın ardından, barışın yılmaz elçisi olarak anılıyor. Anma töreni, onun mücadelesini ve ideallerini yaşatma arzusunun bir yansıması olarak görülüyor. Önder’in siyasi ve sanatsal mirası, Türkiye’nin demokratikleşme ve barış arayışında önemli bir referans noktası olmaya devam ediyor.

Özet

• Sırrı Süreyya Önder, 3 Mayıs 2025’te hayatını kaybetti; birinci yıl anma töreni 3 Mayıs Pazar günü Zincirlikuyu Mezarlığı’nda yapılacak.
• Önder, 1976’da Adıyaman’da Abdullah Öcalan’ı karşılayarak Kürt hareketiyle tanıştı ve bu onun politik kimliğinin şekillenmesinde dönüm noktası oldu.
• 12 Eylül darbesi sonrası 7 yıl Mamak Cezaevi’nde kaldı, işkence gördü.
• Sinema alanında Beynelmilel filmiyle 5 ödül kazandı; ayrıca gazete köşe yazarlığı yaptı.
• 2011’de milletvekili seçildi, 2013 Gezi Parkı eylemlerinde ağaçların kesimini durdurdu ve biber gazı fişeğiyle yaralandı.
• Kürt meselesinin barışçıl çözümü için 2013-2015 sürecinde aktif rol oynadı, Öcalan’ın Newroz çağrısını Türkçe okudu.
• 2018’de ‘örgüt propagandası’ suçlamasıyla tutuklandı, 2019’da tahliye oldu; 2023’te yeniden milletvekili seçildi.