Giá xăng dầu leo thang đẩy CPI tháng 4 tăng 5,46%, Chính phủ tung ba giải pháp kiểm soát lạm phát

Sự thật chính

• CPI tháng 4/2026 tăng 5,46% so với cùng kỳ, chủ yếu do giá xăng dầu và vật liệu.
• Chính phủ gia hạn giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% đến hết ngày 30/6/2026.
• Iran dùng UAV tấn công tàu chở dầu của ADNOC tại eo biển Hormuz.
• Nga vẫn là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Ấn Độ trong tháng 4 với 1,6 triệu thùng/ngày.
• Australia: cháy nhà máy lọc dầu Viva Energy tại Victoria ngày 15/4 gây tắc nghẽn nguồn cung.
• Bộ Công thương xử phạt 3 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, 5 doanh nghiệp khác đang bị điều tra.
• Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ đạo Bộ Công thương chịu trách nhiệm không để thiếu điện và xăng dầu.
• Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu năm 2026 định hình lại hệ thống phân phối theo chuỗi hợp đồng.

Lạm phát tháng 4 vượt mốc 5% do giá nhiên liệu

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4/2026 tăng 5,46% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong nhiều tháng qua, chủ yếu do giá xăng dầu và vật liệu xây dựng leo thang. Con số này được công bố tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4 chiều ngày 4/5, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Lê Minh Hưng. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã nêu một số vấn đề nổi bật về tình hình kinh tế - xã hội 4 tháng đầu năm, trong đó nhấn mạnh áp lực lạm phát từ giá năng lượng. Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận chia sẻ các giải pháp cụ thể, đột phá để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, cân bằng giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng trong bối cảnh khó khăn chung của kinh tế thế giới.

Ba giải pháp kiểm soát lạm phát của Bộ Tài chính

Bộ Tài chính đã đề xuất ba giải pháp chính để kiểm soát lạm phát nhưng vẫn duy trì tăng trưởng cao. Thứ nhất, điều hành chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Thứ hai, tiếp tục giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% đến hết ngày 30/6/2026, như đã được Bộ Công thương thông báo từ ngày 16/4. Thứ ba, điều chỉnh giá dịch vụ y tế, giáo dục theo lộ trình để tránh gây sốc. Các giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh giá dầu thế giới duy trì ở mức cao kéo dài, đe dọa đẩy nền kinh tế toàn cầu vào suy thoái. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh sự cần thiết phải cân bằng giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng, đặc biệt khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong năm nay.

Căng thẳng địa chính trị đẩy giá dầu lên cao

Giá dầu thế giới chịu áp lực tăng từ nhiều yếu tố địa chính trị. Iran đã dùng máy bay không người lái (UAV) tấn công một tàu chở dầu do ADNOC (Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi) vận hành tại eo biển Hormuz, khiến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) lên án mạnh mẽ. Quân đội Iran cũng cảnh báo sẽ tấn công lực lượng Mỹ nếu họ tiến vào eo biển Hormuz. Eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng, nơi khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng có thể đẩy giá dầu tăng vọt, ảnh hưởng trực tiếp đến các nước nhập khẩu dầu như Việt Nam.

Nga gia tăng xuất khẩu dầu, Ấn Độ và Syria là khách hàng lớn

Bất chấp các lệnh trừng phạt, Nga vẫn là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Ấn Độ trong tháng 4, với 1,6 triệu thùng/ngày, theo dữ liệu từ công ty theo dõi vận chuyển Kpler. Một tàu chở dầu của Nga vận chuyển dầu thô từ đảo Sakhalin dự kiến cập cảng Nhật Bản trong ngày hôm nay, giữa bối cảnh nguồn cung khan hiếm. Nga cũng duy trì vị trí nhà cung cấp dầu mỏ hàng đầu cho Syria, thậm chí còn tăng doanh số bán hàng trong năm nay. Điều này cho thấy dầu Nga vẫn tìm được thị trường tiêu thụ bất chấp các nỗ lực cô lập từ phương Tây.

Sự cố tại Australia và các biện pháp trong nước

Tại Australia, vụ hỏa hoạn ngày 15/4 tại nhà máy lọc dầu Viva Energy ở tiểu bang Victoria vẫn đang ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng, gây tắc nghẽn nhiên liệu. Sự cố này làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguồn cung toàn cầu. Trong nước, Bộ Công thương đã xử phạt 3 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu và đang điều tra 5 doanh nghiệp khác. Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ Công thương chịu trách nhiệm không để thiếu điện và xăng dầu. Bộ Công thương cũng thông báo giảm loạt thuế xăng dầu từ 0 giờ ngày 16/4 và kéo dài đến hết tháng 6.

Dự thảo nghị định mới định hình lại thị trường xăng dầu

Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu năm 2026 đang được xây dựng, với mục tiêu định hình lại mô hình hệ thống phân phối theo chuỗi hợp đồng. Một số điểm đáng chú ý bao gồm việc bãi bỏ nhiều thủ tục hành chính trong kinh doanh xăng dầu, nhằm tăng tính minh bạch và hiệu quả. Thủ tướng cũng ban hành Chỉ thị 07/CT-TTg về việc quyết liệt đẩy mạnh phối trộn và phân phối xăng sinh học, được xem là bước ngoặt mới cho thị trường xăng dầu. Điều này nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu và ổn định giá cả trong dài hạn.

Triển vọng: Giá xăng dầu còn tăng, du lịch lập kỷ lục bất chấp khó khăn

Dự báo từ các trang chuyên ngành cho thấy giá xăng dầu sẽ tiếp tục tăng trong các kỳ điều hành tới, gây áp lực lên CPI và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, ngành du lịch đã vượt qua 'cú sốc' xăng dầu để lập kỷ lục mới, cho thấy sức chống chịu của nền kinh tế. Chính phủ đang nỗ lực hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí thông qua các gói hỗ trợ tổng lực. Việc kéo dài giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% đến hết tháng 6 là một biện pháp tạm thời, nhưng câu hỏi về tính bền vững vẫn còn bỏ ngỏ khi giá dầu thế giới chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Tóm lược

• CPI tháng 4 tăng 5,46% do giá xăng dầu và vật liệu, buộc Chính phủ phải tung ba giải pháp kiểm soát lạm phát.
• Thuế nhập khẩu xăng dầu được giữ ở mức 0% đến hết tháng 6/2026 để giảm áp lực giá.
• Căng thẳng Iran – Mỹ tại eo biển Hormuz và các sự cố như cháy nhà máy lọc dầu Australia đang đẩy giá dầu thế giới lên cao.
• Nga duy trì vị trí nhà cung cấp dầu lớn cho Ấn Độ và Syria, bất chấp trừng phạt.
• Việt Nam đẩy mạnh cải cách thị trường xăng dầu với dự thảo nghị định mới và chỉ thị về xăng sinh học.
• Ngành du lịch phục hồi mạnh mẽ, nhưng triển vọng giá xăng dầu vẫn tiềm ẩn rủi ro lạm phát.