Quyết định giải phóng miền Nam: Bước ngoặt chiến lược làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975

Sự thật chính

• Bộ Chính trị họp tháng 10/1974 khẳng định tương quan lực lượng thay đổi căn bản, có lợi cho cách mạng.
• Chiến thắng Phước Long ngày 6/1/1975 là phép thử chiến lược, chứng minh Mỹ khó can thiệp quân sự trở lại.
• Chiến dịch Tây Nguyên mở màn bằng đòn đánh Buôn Ma Thuột ngày 11/3/1975 làm rung chuyển hệ thống phòng thủ địch.
• Huế giải phóng ngày 26/3, Đà Nẵng ngày 29/3/1975.
• Bộ Chính trị ra quyết định lịch sử ngày 31/3/1975: giải phóng miền Nam trước mùa mưa năm 1975.
• Đại tướng Võ Nguyên Giáp phát điện khẩn ngày 7/4/1975: 'Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa'.
• Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng sau 5 ngày (26-30/4/1975).

Cuộc họp lịch sử tháng 10/1974: Nhận định then chốt thay đổi cục diện

Sau Hiệp định Paris năm 1973, Mỹ buộc phải rút quân nhưng vẫn duy trì chính quyền Sài Gòn. Tình thế đặt ra yêu cầu cấp bách về một quyết sách chiến lược đúng đắn. Tháng 10/1974, Bộ Chính trị họp và đưa ra nhận định mang tính bước ngoặt: “So sánh lực lượng giữa ta và địch đã thay đổi căn bản, có lợi cho ta; ta đang ở thế thắng, địch ở thế thua” (Văn kiện Đảng toàn tập, tập 35, trang 206). Từ nhận định đó, kế hoạch giải phóng miền Nam trong 2 năm 1975-1976 được xác lập. Nhưng Đảng không đóng khung thời gian; ngược lại, mở ra khả năng: “Nếu thời cơ đến sớm, sẽ giải phóng miền Nam ngay trong năm 1975”. Đây là điểm sắc sảo trong tư duy chiến lược: mục tiêu rõ ràng nhưng không cứng nhắc, chuẩn bị đầy đủ nhưng luôn sẵn sàng hành động.

Phước Long: Phép thử chiến lược khẳng định Mỹ không quay lại

Chiến thắng giải phóng tỉnh Phước Long ngày 6/1/1975 không chỉ là thắng lợi quân sự mà còn là phép thử chiến lược. Đây là lần đầu tiên một tỉnh lỵ được giải phóng mà Mỹ không trực tiếp can thiệp quân sự trở lại. Theo cuốn Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975 (NXB Chính trị quốc gia, 2013, trang 612): “Chiến thắng Phước Long đã cung cấp cơ sở thực tiễn để Bộ Chính trị khẳng định khả năng Mỹ khó có thể quay lại bằng lực lượng quân sự quy mô lớn”. Từ đây, Đảng không còn thụ động chờ thời cơ mà chủ động tạo thế, tạo lực để thúc đẩy thời cơ chín nhanh hơn. Quyết tâm giải phóng miền Nam được củng cố và nâng lên.

Chiến dịch Tây Nguyên và hiệu ứng dây chuyền: Huế, Đà Nẵng thất thủ

Đầu năm 1975, cục diện chiến trường chuyển biến với tốc độ chưa từng có. Chiến dịch Tây Nguyên mở màn bằng đòn đánh Buôn Ma Thuột ngày 11/3/1975 làm rung chuyển toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch. Mất cao nguyên Trung phần, thế trận đổi chiều nhanh chóng. Hiệu ứng dây chuyền xuất hiện: Huế giải phóng ngày 26/3, Đà Nẵng ngày 29/3. Diễn biến trên mặt trận khiến chính quyền Sài Gòn rơi vào khủng hoảng toàn diện. Thời cơ chiến lược đã chín muồi.

Quyết định ngày 31/3/1975: Nắm thời cơ, giải phóng trước mùa mưa

Ngày 31/3/1975, Bộ Chính trị ra quyết định lịch sử: “Nắm vững thời cơ chiến lược, quyết tâm hoàn thành giải phóng miền Nam trước mùa mưa năm 1975” (Văn kiện Đảng toàn tập, tập 36, trang 45). Quyết định dứt khoát, không có chỗ cho do dự. Tinh thần ấy lan tỏa trên toàn chiến trường. Ngày 7/4/1975, Đại tướng Võ Nguyên Giáp phát điện khẩn: “Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa”. Đây không chỉ là chỉ thị quân sự mà còn là mệnh lệnh hành động, là nhịp trống thúc quân trong thời khắc quyết chiến. Cách đánh thay đổi căn bản: từ tiến công từng bước sang tổng tiến công với nhịp độ cao nhất, tinh thần đánh nhanh, đánh mạnh, đánh dứt điểm.

Chiến dịch Hồ Chí Minh: 5 ngày lịch sử kết thúc chiến tranh

Sau các thắng lợi liên tiếp, quân ta thần tốc tiến về Sài Gòn. Bộ Chính trị xác định mục tiêu: tiêu diệt toàn bộ quân địch, đánh chiếm Sài Gòn, giải phóng hoàn toàn miền Nam. Chỉ trong 5 ngày lịch sử (26-30/4/1975), Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước kết thúc bằng một chiến công hiển hách. Đại thắng mùa Xuân năm 1975 được Đại hội IV (năm 1976) của Đảng khẳng định: “Là thắng lợi vĩ đại nhất trong sự nghiệp chống ngoại xâm của dân tộc ta”. Chiến thắng này làm phá sản hoàn toàn chiến lược toàn cầu của Mỹ, đồng thời cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.

Bài học từ quyết định lịch sử và sự vận dụng hôm nay

Quyết định giải phóng miền Nam để lại nhiều bài học lớn: tầm nhìn chiến lược sắc bén, năng lực dự báo chính xác, bản lĩnh nắm bắt thời cơ và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Vai trò lãnh đạo của Đảng luôn là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, những bài học ấy vẫn giữ nguyên giá trị. Tại Hà Tĩnh, Đảng bộ tỉnh vận dụng linh hoạt vào phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng nông thôn mới, thu hút đầu tư, đồng thời củng cố lực lượng vũ trang theo hướng tinh-gọn-mạnh, gắn thế trận quốc phòng toàn dân với an ninh nhân dân.

Tóm lược

• Bộ Chính trị nhận định tháng 10/1974 rằng tương quan lực lượng thay đổi có lợi cho cách mạng, tạo cơ sở cho kế hoạch giải phóng miền Nam.
• Chiến thắng Phước Long (6/1/1975) xác nhận Mỹ không can thiệp quân sự trở lại, mở đường cho các chiến dịch lớn.
• Chiến dịch Tây Nguyên (11/3/1975) và sự thất thủ của Huế, Đà Nẵng tạo hiệu ứng dây chuyền, đẩy chính quyền Sài Gòn vào khủng hoảng.
• Quyết định ngày 31/3/1975 và mệnh lệnh thần tốc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ngày 7/4/1975 là đỉnh cao của nghệ thuật nắm bắt thời cơ.
• Chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc trong 5 ngày (26-30/4/1975), giải phóng hoàn toàn miền Nam.
• Bài học về tư duy chiến lược, chủ động và quyết đoán vẫn được vận dụng trong phát triển kinh tế-xã hội hiện nay.