Hai ngôi nhà container đầu tiên ở Havana: 'Lò vi sóng' giữa khủng hoảng nhà ở 806.000 căn

Sự thật chính

• Cuba công bố hai ngôi nhà container đầu tiên tại Havana, trao cho hai bà mẹ đơn thân.
• Tổng thống Miguel Díaz-Canel và Thủ tướng Manuel Marrero Cruz tham dự lễ khánh thành ngày 15/3/2025.
• Cuba thiếu hụt hơn 806.000 căn nhà; 35% quỹ nhà ở trong tình trạng kém hoặc trung bình.
• Năm 2024, Cuba chỉ xây được 7.427 căn nhà, sản xuất xi măng chỉ đạt 10% công suất.
• Chương trình nhà ở quốc gia cam kết 50.000 căn/năm từ 2018 nhưng thất bại, chính phủ thừa nhận tháng 11/2025.
• Hai căn nhà được xây trong một tháng từ vật liệu thừa của dự án du lịch, container nhập từ Trung Quốc.
• Yurieska Artunet Martí, 29 tuổi, mang thai 4 tháng, sống trong căn nhà đổ nát ở Old Havana cùng ba con nhỏ.

Lễ khánh thành gây tranh cãi

Cuối tuần qua, tại khu phố Colón thuộc quận Plaza de la Revolución, Tổng thống Miguel Díaz-Canel và Thủ tướng Manuel Marrero Cruz đã cắt băng khánh thành hai ngôi nhà container đầu tiên ở thủ đô Havana. Hai căn hộ được trao cho hai bà mẹ đơn thân: một người sống hơn chục năm trong trại tạm cư, người kia ở trong một phòng duy nhất với hai con tuổi teen, theo truyền thông nhà nước. Ngay sau buổi lễ, mạng xã hội Cuba bùng nổ chỉ trích. Người dùng gọi sự kiện này là 'màn kịch truyền thông' và 'tuyên truyền rẻ tiền' trước cuộc khủng hoảng nhà ở mà chính phủ thừa nhận thiếu hụt hơn 806.000 căn. Một bình luận trên trang của Phủ Tổng thống viết: 'Thật là một màn kịch truyền thông, một căn nhà container để quay video trong khi Cuba chìm trong cảnh khốn khó với nhà ở tồi tàn.'

Những 'lò vi sóng' dưới nhiệt đới

Mối lo ngại lớn nhất từ cư dân mạng là sức nóng từ kết cấu kim loại trong khí hậu nhiệt đới Cuba. 'Những container đó vào mùa hè... người vào sống, ra là chín... đúng là chảo rán người,' một người dùng viết. Những biệt danh như 'phòng xông hơi di động', 'máy nướng bánh mì năng lượng mặt trời', 'lò vi sóng' và 'nồi chiên người' nhanh chóng lan truyền. Nhiều người cũng đặt câu hỏi về khả năng vận hành: 'Những ngôi nhà này rất phổ biến ở vùng khí hậu lạnh, nhưng chúng làm bằng kim loại. Liệu chủ nhà có đủ điện để chạy máy lạnh trong những tháng hè nóng ẩm? Đây nghe như một dự án tuyên truyền khác chẳng giải quyết vấn đề gì.'

Con số biết nói: 133 căn thay vì 50.000 mỗi năm

Sự chênh lệch giữa quy mô buổi lễ và thực tế là tâm điểm chỉ trích. Một người dùng châm biếm: 'Hai căn, nhưng chẳng phải họ hứa 1,7 căn MỖI NGÀY cho mỗi đô thị sao?' Tính đến tháng 4/2026, chương trình mới bàn giao được 133 căn trên toàn quốc. Bối cảnh thậm chí còn nghiệt ngã hơn: 35% quỹ nhà ở Cuba ở tình trạng kém hoặc trung bình; riêng Havana mỗi năm có khoảng 1.000 tòa nhà sụp đổ. Năm 2024, chỉ 7.427 căn nhà được xây dựng, sản xuất xi măng chỉ đạt 10% công suất. Tháng 11/2025, chính phủ Cuba thừa nhận thất bại của chương trình nhà ở, không thể đạt mục tiêu 50.000 căn/năm đã cam kết từ năm 2018.

Chất lượng khác biệt và sự phẫn nộ vùng miền

Sự khác biệt về chất lượng giữa những căn nhà được khánh thành ở Havana – với sự hiện diện của tổng thống – và những căn giao ở các tỉnh khác cũng gây phẫn nộ. 'Những căn nhà này không giống những căn được trao ở Guantánamo, có phải vì tổng thống đến thăm?' một người dùng hỏi. Cư dân ở El Cerro và Guantánamo đã báo cáo rò rỉ, lỗi điện và hệ thống ống nước hỏng hóc trong các căn đã nhận. Một số chỉ ra sự mâu thuẫn khi dùng container trong khi có nhiều cơ sở bị bỏ hoang: 'Với quá nhiều cơ sở mà chính phủ để mục nát ở Guanabo, Tarará và nhiều nơi khác quanh Havana, việc đưa ra giải pháp tồi tệ nhất là MỘT SỰ PHẢN ÁNH RÕ RÀNG RẰNG NGƯỜI DÂN CHẲNG QUAN TRỌNG VỚI HỌ.'

Câu chuyện của Yurieska: Sống trong sợ hãi

Yurieska Artunet Martí, 29 tuổi, thợ làm đẹp sống ở Old Havana, buộc phải rời căn hộ cuối cùng vì nó đổ nát. Cô vẫn sống trên cùng tầng, cùng tòa nhà, nhưng phần phía sau còn đứng – tạm thời. 'Mọi người ở Havana đều sống trong sợ hãi,' cô nói khi nhìn lên trần nhà mục nát và những bức tường đang vỡ vụn. Nơi đây che chở cho Artunet Martí, đang mang thai 4 tháng, cùng ba đứa con 7 tháng, 1 tuổi và 5 tuổi. Vữa từ tường rơi xuống giường khi họ ngủ. Hai tháng trước, cô buộc phải đóng cửa tiệm làm đẹp tại nhà vì khách hàng không dám leo lên những bậc thang mòn vẹt, né những mảnh gỗ vỡ và tránh cái hố to nơi thang máy từng hoạt động. 'Mọi người ngừng đến vì tình trạng của tòa nhà,' cô nói. Không ai sống trên các tầng trên nữa; tất cả đã được sơ tán vào nơi trú ẩn.

Biện minh từ chính phủ và phản ứng dữ dội

Thủ tướng Marrero Cruz thừa nhận tại buổi lễ rằng chương trình 'không tiến triển nhanh như mong muốn', nhưng bảo vệ mô hình: 'một căn nhà container không nhất thiết phải xấu; nó có thể đẹp, nó khiêm tốn, nhỏ, nhưng đáng trân trọng.' Phản ứng trên mạng xã hội rất gay gắt: 'Biểu tượng và tuyên truyền rẻ tiền; có hàng ngàn người cần nhà ở.' Truyền thông nhà nước cho biết hai căn nhà được xây trong một tháng, sử dụng vật liệu thừa từ các dự án đầu tư du lịch, công nghệ do Lực lượng Vũ trang Cách mạng Cuba phát triển và container trước đây dùng để nhập khẩu linh kiện từ Trung Quốc cho các trang trại pin mặt trời. Tuy nhiên, người dân cho rằng đây là 'giải pháp chắp vá' cho vấn đề cơ cấu: 40% căn nhà ở Havana có niên đại từ trước năm 1959, và tình trạng thiếu bảo trì, khủng hoảng kinh tế sâu sắc cùng thời tiết khắc nghiệt khiến chúng sụp đổ hàng loạt.

Bài học từ Việt Nam?

Trong bối cảnh đó, mô hình trồng lúa của Việt Nam tại Cuba bất ngờ được nhắc đến như một điểm sáng. Các chuyên gia Việt Nam đã giúp nông dân Cuba tạo ra phân bón giá rẻ, thả vịt xuống ruộng để diệt sâu bọ, mang lại hiệu quả bất ngờ. Tuy nhiên, so với cuộc khủng hoảng nhà ở, những nỗ lực này dường như chỉ là giải pháp nhỏ lẻ. Câu hỏi đặt ra: liệu Cuba có thể học hỏi từ mô hình nhà ở giá rẻ của Việt Nam, hay sẽ tiếp tục với những 'lò vi sóng' container? Khi mà mỗi năm hàng nghìn căn nhà sụp đổ, và người dân như Yurieska vẫn sống trong sợ hãi, tương lai của chương trình nhà ở Cuba vẫn còn bỏ ngỏ.

Tóm lược

• Hai căn nhà container đầu tiên ở Havana gây tranh cãi dữ dội, bị chỉ trích là 'tuyên truyền' giữa khủng hoảng nhà ở hơn 800.000 căn.
• 35% nhà ở Cuba xuống cấp; mỗi năm Havana mất khoảng 1.000 tòa nhà vì sụp đổ.
• Chương trình nhà ở quốc gia cam kết 50.000 căn/năm từ 2018 nhưng thất bại, chỉ xây được 7.427 căn năm 2024.
• Người dân lo ngại container kim loại không phù hợp khí hậu nhiệt đới, gọi là 'lò vi sóng' và 'chảo rán người'.
• Chất lượng nhà container không đồng đều giữa các vùng; Guantánamo báo cáo rò rỉ và lỗi điện.
• Mô hình trồng lúa Việt Nam tại Cuba được xem là thành công, nhưng không giải quyết được vấn đề nhà ở cơ cấu.