Lãi suất huy động hạ nhiệt, áp lực thanh khoản hệ thống còn hiện hữu

Sự thật chính

• Lãi suất huy động đã hạ nhiệt trong tháng 4/2026 sau chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước.
• Mức lãi suất tiền gửi hiện vẫn cao hơn đầu năm 2,53 điểm phần trăm.
• Hơn 30 ngân hàng đã giảm lãi suất huy động trong tháng 4, phổ biến 0,1-0,5%/năm.
• Lãi suất qua đêm liên ngân hàng giảm mạnh từ 9,3% xuống 3,75% vào ngày 24/4.
• Ngân hàng Nhà nước đã bơm ròng hơn 350.100 tỷ đồng qua kênh OMO trong tháng 4.
• Dự thảo thông tư mới hướng tới siết chặt khung quản trị an toàn hệ thống theo chuẩn mực Basel III.
• Tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động (CDR) sẽ thay thế tỷ lệ LDR.

Lãi suất huy động hạ nhiệt sau chỉ đạo của NHNN

Thị trường tiền gửi ngân hàng chứng kiến sự hạ nhiệt đáng kể trong tháng 4/2026, sau giai đoạn tăng nóng trong quý I. Động thái chỉ đạo từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã thúc đẩy nhiều ngân hàng lớn như Vietcombank, VPBank, LPBank điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Mức giảm phổ biến dao động từ 0,2 đến 0,5 điểm phần trăm. Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh cho thấy mặt bằng lãi suất huy động vẫn neo ở mức cao hơn so với đầu năm. Theo khảo sát, lãi suất huy động dưới 12 tháng cao nhất đạt 8,7%/năm, trong khi kỳ hạn 12 tháng có Vikki Bank và NAB dẫn đầu với 8,8%/năm. Bình quân toàn hệ thống kỳ hạn 12 tháng vẫn ở mức 8,31%/năm, cao hơn 2,53 điểm phần trăm so với đầu năm 2026. Sự điều chỉnh giảm này diễn ra sau khi các tổ chức tín dụng đã hoàn tất giai đoạn đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng cuối quý I, cùng với yếu tố mùa vụ. Tuy nhiên, nhu cầu chi tiêu tăng cao trước kỳ nghỉ lễ dài ngày đã khiến lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng bật tăng trở lại vào cuối tháng 4.

Thanh khoản hệ thống được hỗ trợ, lãi suất liên ngân hàng giảm sâu

Thanh khoản hệ thống ngân hàng đã bớt căng thẳng hơn trong tháng 4 nhờ sự can thiệp kịp thời của NHNN. Sau khi hút ròng gần 114.600 tỷ đồng trong tháng 3, NHNN đã chuyển sang trạng thái bơm ròng tiền, cung ứng khoảng 110.200 tỷ đồng ngay trong tuần đầu tháng 4. Biện pháp này đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng, vốn ở mức 9,3% vào cuối tháng 3, đã giảm mạnh xuống còn 3,75% vào ngày 24/4, mức thấp nhất trong hơn một tháng. NHNN cũng đã bơm hơn 350.100 tỷ đồng qua kênh thị trường mở (OMO) trong tháng 4, tương ứng mức bơm ròng hơn 19.500 tỷ đồng. Bên cạnh đó, chỉ số DXY – thước đo sức mạnh đồng USD – giảm khoảng 1% trong tháng 4 cũng góp phần giảm áp lực tỷ giá trong nước, hỗ trợ ổn định thị trường tài chính.

Áp lực thanh khoản vẫn hiện hữu và dự thảo siết chuẩn an toàn

Dù có những dấu hiệu hạ nhiệt, áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng vẫn chưa giảm đáng kể. Các chuyên gia nhận định mức điều chỉnh lãi suất hiện tại còn khiêm tốn, chưa đủ tạo ra thay đổi rõ nét đối với chi phí vốn, đặc biệt với các ngân hàng cần duy trì thanh khoản ổn định và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng tín dụng. Đáng chú ý, NHNN vừa công bố dự thảo thông tư mới thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN, định hướng siết chặt khung quản trị an toàn hệ thống theo hướng tiệm cận chuẩn mực Basel III. Dự thảo này tập trung vào việc điều chỉnh các tỷ lệ thanh khoản và an toàn vốn theo hướng chặt chẽ hơn. Một điểm thay đổi quan trọng là đề xuất thay thế tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) bằng tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động (CDR). Cách tiếp cận mới này được đánh giá là khắt khe hơn, khi loại bỏ phần vốn từ thị trường 2 ra khỏi mẫu số tính toán.

Chuẩn mực Basel III và quản trị dòng tiền

Dự thảo thông tư mới cũng nhấn mạnh vai trò của các chuẩn thanh khoản quan trọng như tỷ lệ bao phủ thanh khoản (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR). Trong đó, NSFR được xem là bước chuyển mình quan trọng từ tư duy quản lý cơ cấu nguồn vốn sang quản trị hành vi dòng tiền một cách chủ động và hiệu quả hơn. Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế này nhằm tăng cường sự ổn định và an toàn cho hệ thống ngân hàng Việt Nam, giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động của thị trường. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra những thách thức nhất định cho các ngân hàng trong việc điều chỉnh hoạt động và đáp ứng các yêu cầu mới. Sự thay đổi trong quản lý thanh khoản và an toàn vốn có thể ảnh hưởng đến chi phí hoạt động và khả năng mở rộng tín dụng của các ngân hàng trong tương lai, đòi hỏi sự thích ứng linh hoạt để vừa tuân thủ quy định, vừa đảm bảo hiệu quả kinh doanh.

Giao dịch liên ngân hàng và xu hướng thị trường

Trong tuần, doanh số giao dịch bằng USD quy đổi ra VND đạt khoảng 369.691 tỷ đồng, tăng nhẹ so với tuần trước đó. Các giao dịch VND chủ yếu tập trung vào kỳ hạn 1 tuần (59%) và qua đêm (40%). Đối với giao dịch USD, kỳ hạn 1 tuần và qua đêm cũng chiếm tỷ trọng lớn lần lượt là 54% và 42%. Lãi suất bình quân đối với các giao dịch bằng USD có xu hướng biến động nhẹ và trái chiều ở một số kỳ hạn chủ chốt so với tuần trước. Điều này cho thấy sự thận trọng nhất định của thị trường trong bối cảnh các yếu tố vĩ mô còn nhiều biến động. Trong khi đó, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng đã giảm mạnh trong tháng 4, phản ánh sự cải thiện về thanh khoản hệ thống. Tuy nhiên, sự phục hồi trở lại vào cuối tháng cho thấy nhu cầu vốn vẫn còn hiện hữu, đặc biệt trong bối cảnh sắp tới các ngân hàng phải đối mặt với các quy định chặt chẽ hơn.

Tóm lược

• Lãi suất huy động đã giảm trong tháng 4/2026, nhưng vẫn cao hơn mức đầu năm.
• NHNN đã bơm ròng thanh khoản, giúp lãi suất liên ngân hàng giảm sâu.
• Áp lực thanh khoản hệ thống vẫn còn, đặc biệt khi các tiêu chuẩn an toàn mới sắp được áp dụng.
• Dự thảo thông tư mới hướng tới siết chặt quản trị an toàn theo chuẩn Basel III.
• Tỷ lệ CDR sẽ thay thế LDR, yêu cầu khắt khe hơn về quản lý tín dụng so với huy động.
• Các ngân hàng cần thích ứng với quy định mới để đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động.