Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đến Hà Nội, mở ra không gian hợp tác mới

Sự thật chính

• Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đến Hà Nội chiều tối ngày 1/5, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam đến ngày 3/5.
• Đây là lần đầu tiên bà Takaichi thăm Việt Nam với tư cách Thủ tướng kể từ khi nhậm chức vào tháng 10/2025.
• Bà Takaichi là nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản, sinh năm 1961, tốt nghiệp Đại học Kobe.
• Việt Nam và Nhật Bản thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973, nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2023.
• Nhật Bản là nhà tài trợ ODA và đối tác lao động lớn nhất, nhà đầu tư thứ ba, đối tác thương mại và du lịch thứ tư của Việt Nam.
• Kim ngạch xuất nhập khẩu song phương năm 2025 đạt hơn 51,43 tỷ USD; quý I/2026 tăng 12,7% so với cùng kỳ.
• Lũy kế đến 31/1/2026, Nhật Bản có 5.722 dự án đầu tư hiệu lực với tổng vốn 78,9 tỷ USD, đứng thứ 3/153 quốc gia và vùng lãnh thổ.
• Hơn 680.000 người Việt sống tại Nhật Bản, là cộng đồng người nước ngoài lớn thứ hai tại đây.

Lễ đón tại Nội Bài và đoàn tháp tùng cấp cao

Chiều tối ngày 1/5, chuyên cơ chở Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi hạ cánh xuống sân bay quốc tế Nội Bài, Hà Nội. Đón đoàn có Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong; Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ; Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu cùng các cán bộ Bộ Ngoại giao và Văn phòng Chính phủ. Tháp tùng Thủ tướng Takaichi có Phó Chánh Văn phòng Nội các Sato Kei; Tổng Thư ký Ban An ninh Quốc gia Ichikawa Keiichi; Trợ lý Thủ tướng Uno Yoshimasa; Cố vấn đặc biệt Văn phòng Nội các Iijima Isao; Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki; Thư ký phụ trách Quan hệ công chúng Saiki Kozo; Thư ký Thủ tướng Iida Yuji; Thứ trưởng Ngoại giao Namazu Hiroyuki; cùng các thứ trưởng Bộ Kinh tế Thương mại và Công nghiệp, Bộ Nông nghiệp Lâm nghiệp và Thủy sản, Bộ Đất đai Cơ sở hạ tầng Giao thông và Du lịch, Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ và Truyền thông.

Mục tiêu chiến lược: bán dẫn, năng lượng và AI

Chuyến thăm nhằm củng cố và xây dựng mối quan hệ tin cậy giữa lãnh đạo hai nước, tập trung vào các lĩnh vực phù hợp với ưu tiên phát triển và thế mạnh bổ sung cho nhau. Theo Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu, các cuộc hội đàm sẽ đề cập đến kinh tế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, bảo đảm chuỗi an ninh năng lượng và lương thực, hợp tác sản xuất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, du lịch, hợp tác địa phương và giao lưu văn hóa. Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki nhấn mạnh Nhật Bản mong muốn tăng cường quan hệ với các nhà lãnh đạo Việt Nam, với nhiều cuộc hội đàm cấp cao về năng lượng, an ninh kinh tế, đất hiếm, giao lưu nhân dân và học thuật. Ông cho biết đây là lần thứ hai bà Takaichi đến Việt Nam, lần trước vào năm 2020 khi còn là Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông.

Những con số phản ánh chiều sâu quan hệ

Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đã trải qua hơn năm thập kỷ kể từ khi thiết lập ngoại giao năm 1973, liên tục được nâng cấp và hiện ở giai đoạn phát triển tốt đẹp nhất, vững chắc và toàn diện. Năm 2023, hai nước nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Kim ngạch xuất nhập khẩu song phương năm 2025 đạt hơn 51,43 tỷ USD. Riêng quý I/2026, con số này tăng 12,7% so với cùng kỳ năm trước, và kỳ vọng đạt 60 tỷ USD vào năm 2027. Về đầu tư, lũy kế đến ngày 31/1/2026, Nhật Bản có 5.722 dự án với tổng vốn đăng ký 78,9 tỷ USD, đứng thứ ba trong số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam.

Hợp tác bán dẫn và đào tạo nhân lực chất lượng cao

Trong lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 500 nghiên cứu sinh tiến sĩ từ nay đến năm 2030. Nhật Bản tuyên bố sẽ tiếp nhận khoảng một nửa trong số đó thông qua các chương trình nghiên cứu hợp tác quốc tế. Đại sứ Ito Naoki khẳng định chuyến thăm thể hiện sự coi trọng của cá nhân Thủ tướng Takaichi và chính phủ Nhật Bản đối với quan hệ song phương, cũng như đánh giá cao vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế. Hợp tác năng lượng, nông nghiệp thông minh và công nghệ cao, cơ sở hạ tầng và tăng cường chuỗi cung ứng nhằm nâng cao sức chống chịu là những nội dung được hai bên đặc biệt quan tâm.

Cộng đồng người Việt tại Nhật và triển vọng giao lưu nhân dân

Hiện có hơn 680.000 người Việt sinh sống tại Nhật Bản, là cộng đồng người nước ngoài lớn thứ hai tại quốc gia này. Nhật Bản là đối tác hợp tác lao động lớn nhất của Việt Nam, đồng thời là nhà tài trợ ODA hàng đầu. Chuyến thăm dự kiến sẽ làm sâu sắc và xác định những trụ cột mới, quan trọng trong quan hệ, góp phần tạo ra không gian hợp tác mới. Các lĩnh vực như giao lưu văn hóa, du lịch và hợp tác địa phương được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước.

Ý nghĩa địa chính trị và triển vọng tương lai

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có nhiều biến động, với sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt. Việc Thủ tướng Nhật Bản chọn Việt Nam là điểm đến trong chuyến công du chính thức đầu tiên đến Đông Nam Á kể từ khi nhậm chức cho thấy Hà Nội đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chính sách đối ngoại của Tokyo. Các nhà phân tích cho rằng hợp tác trong lĩnh vực bán dẫn, AI và năng lượng sẽ là những trụ cột mới, giúp hai nước không chỉ tăng cường quan hệ song phương mà còn đóng góp vào ổn định và thịnh vượng của khu vực. Với mục tiêu kim ngạch thương mại 60 tỷ USD vào năm 2027, quan hệ Việt - Nhật đang bước vào giai đoạn phát triển mới, sâu rộng và toàn diện hơn.

Tóm lược

• Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thăm chính thức Việt Nam từ 1-3/5, lần đầu tiên với tư cách thủ tướng.
• Hai bên tập trung thảo luận hợp tác bán dẫn, AI, năng lượng, an ninh kinh tế và đất hiếm.
• Nhật Bản cam kết tiếp nhận khoảng 250 nghiên cứu sinh tiến sĩ Việt Nam trong lĩnh vực bán dẫn đến 2030.
• Kim ngạch thương mại song phương quý I/2026 tăng 12,7%, kỳ vọng đạt 60 tỷ USD năm 2027.
• Nhật Bản đứng thứ ba về đầu tư tại Việt Nam với 78,9 tỷ USD vốn đăng ký.
• Chuyến thăm khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chiến lược khu vực của Nhật Bản.