Bộ Công Thương giữ mức bao tiêu điện LNG 75%, bác đề xuất nâng lên 85-95%

Sự thật chính

• Bộ Công Thương đề xuất nâng sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn (Qc) từ 65% lên 75% sản lượng phát bình quân nhiều năm.
• Thời gian áp dụng Qc được kéo dài từ 10 năm lên tối đa 15 năm.
• Các nhà đầu tư kiến nghị nâng tỷ lệ Qc lên 85-95% và kéo dài thời gian áp dụng đến 20-25 năm.
• Bộ Công Thương tính toán nếu Qc từ 80% trở lên có thể xảy ra tình trạng 'over contract'.
• Giá điện từ nhà máy LNG thường cao hơn các nguồn khác, tăng nghĩa vụ thanh toán hợp đồng gây áp lực lên giá điện bình quân.
• Dự thảo nhận được ý kiến từ 19 đơn vị, trong đó 3 đơn vị hoàn toàn nhất trí, 4 đơn vị chưa tham gia ý kiến.
• Các bên mua và bán điện được tự thỏa thuận mức sản lượng cụ thể trên cơ sở tuân thủ mức tối thiểu.
• Các kiến nghị về chuyển ngang chi phí nhiên liệu, cơ chế thanh toán không thuộc phạm vi điều chỉnh của nghị định này.

Bộ Công Thương giữ tỷ lệ bao tiêu điện LNG ở mức 75%

Ngày 5 tháng 5, Bộ Công Thương công bố bản tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 15 Nghị định số 56/2025/NĐ-CP. Văn bản này quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về quy hoạch phát triển điện lực, đầu tư xây dựng dự án điện lực và đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Trọng tâm của dự thảo là hoàn thiện cơ chế “sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn” (Qc) đối với các dự án điện khí sử dụng LNG nhập khẩu. Bộ Công Thương đề xuất nâng Qc từ 65% lên 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm của dự án, đồng thời kéo dài thời gian áp dụng tối đa từ 10 năm lên 15 năm. Mức điều chỉnh này nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư trong việc thu xếp vốn, nhưng vẫn bảo đảm cân đối lợi ích giữa các bên và phù hợp với khả năng vận hành của hệ thống điện.

Nhà đầu tư muốn nâng tỷ lệ lên 85-95%, kéo dài thời gian áp dụng

Trong quá trình triển khai Nghị định 56 và Nghị định 100, nhiều chủ đầu tư phản ánh khó khăn trong việc thu xếp tài chính cho dự án điện khí LNG. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu cơ chế đảm bảo dòng tiền ổn định, trong khi các dự án có tổng mức đầu tư lớn và phụ thuộc nhiều vào vốn vay. Các nhà đầu tư kiến nghị áp dụng giá điện hai thành phần, cơ chế bao tiêu sản lượng, kéo dài thời gian áp dụng Qc, và nâng tỷ lệ sản lượng tối thiểu lên mức cao hơn. Cụ thể, nhiều doanh nghiệp cho rằng mức 75% vẫn chưa đủ hấp dẫn để bảo đảm tính khả thi tài chính, đề xuất nâng lên 85-95% và kéo dài thời gian áp dụng đến 20-25 năm. Tuy nhiên, Bộ Công Thương đã bác bỏ đề xuất này sau khi tiến hành tính toán, đánh giá trên nhiều kịch bản phụ tải điện khác nhau, từ cơ sở đến cao và cao đặc biệt.

Nguy cơ 'over contract' và áp lực lên giá điện

Kết quả tính toán của Bộ Công Thương cho thấy nếu tỷ lệ Qc tăng từ 80% trở lên, có thể xuất hiện tình trạng “over contract” – tức sản lượng điện hợp đồng cao hơn nhu cầu huy động thực tế của hệ thống. Khi đó, dù không phát điện, bên mua điện vẫn phải thanh toán theo hợp đồng, dẫn đến gia tăng chi phí toàn hệ thống. Đặc biệt, trong bối cảnh giá điện từ các nhà máy LNG thường cao hơn so với nhiều nguồn điện khác, việc tăng nghĩa vụ thanh toán hợp đồng có thể gây áp lực lên giá điện bình quân và ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Vì vậy, Bộ Công Thương kiên quyết giữ mức Qc chỉ tăng từ 65% lên 75%. Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh cách tiếp cận này phù hợp với chủ trương phát triển thị trường điện cạnh tranh và hạn chế can thiệp hành chính vào hoạt động kinh doanh. Các bên mua và bán điện được tự thỏa thuận mức sản lượng cụ thể trong hợp đồng, trên cơ sở tuân thủ mức tối thiểu theo quy định.

19 đơn vị góp ý, nhiều kiến nghị ngoài phạm vi điều chỉnh

Tổng cộng 19 đơn vị đã gửi ý kiến góp ý cho dự thảo, trong đó 3 đơn vị hoàn toàn nhất trí, 4 đơn vị chưa tham gia ý kiến, còn lại là các ý kiến chi tiết liên quan đến phạm vi điều chỉnh, tính khả thi và tác động của chính sách. Các cơ quan, tổ chức tham gia bao gồm các bộ: Tài chính, Tư pháp, Ngoại giao, Xây dựng, Quốc phòng, cùng nhiều tập đoàn lớn như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia (Petrovietnam) và các nhà đầu tư dự án điện khí LNG. Ngoài vấn đề sản lượng hợp đồng, các doanh nghiệp còn kiến nghị liên quan đến cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện (PPA), tỷ giá, lạm phát, và cơ chế bao tiêu nhiên liệu LNG. Một số ý kiến đề xuất cho phép chuyển ngang toàn bộ chi phí nhiên liệu vào giá điện, hoặc bổ sung cơ chế thanh toán trong trường hợp không huy động đủ sản lượng. Tuy nhiên, Bộ Công Thương cho rằng các nội dung này không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định lần này.

Cân bằng giữa thu hút đầu tư và bảo vệ người tiêu dùng

Quyết định giữ Qc ở mức 75% phản ánh nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc cân bằng lợi ích giữa nhà đầu tư, hệ thống điện và người tiêu dùng. Một mặt, việc nâng Qc từ 65% lên 75% và kéo dài thời gian áp dụng lên 15 năm giúp cải thiện dòng tiền cho các dự án điện khí LNG, vốn có tổng đầu tư lớn và phụ thuộc vào vốn vay. Mặt khác, việc không đáp ứng yêu cầu nâng lên 85-95% nhằm tránh gánh nặng chi phí cho người tiêu dùng và duy trì tính cạnh tranh của thị trường điện. Bộ Công Thương khẳng định đã tính toán kỹ lưỡng trên nhiều kịch bản phụ tải để đưa ra mức điều chỉnh phù hợp. Cơ quan soạn thảo cũng nhấn mạnh nguyên tắc để các bên tự thỏa thuận sản lượng cụ thể, nhằm hạn chế can thiệp hành chính và thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh.

Triển vọng và những vấn đề còn bỏ ngỏ

Dự thảo Nghị định sửa đổi vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến và hoàn thiện. Các nhà đầu tư điện khí LNG sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến, bởi cơ chế Qc là yếu tố then chốt quyết định khả năng thu xếp vốn cho các dự án. Trong khi đó, Bộ Công Thương cho thấy sự thận trọng trước áp lực từ chi phí năng lượng tăng cao và biến đổi khí hậu cực đoan. Những kiến nghị về chuyển ngang chi phí nhiên liệu và cơ chế thanh toán bổ sung vẫn chưa được giải quyết trong phạm vi nghị định này, để ngỏ khả năng sẽ được xem xét trong các văn bản pháp luật khác. Việc cân bằng giữa thu hút đầu tư và bảo vệ người tiêu dùng sẽ tiếp tục là thách thức lớn đối với ngành điện Việt Nam trong thời gian tới.

Bài toán dài hạn cho an ninh năng lượng

Quyết định của Bộ Công Thương đặt ra bài toán dài hạn cho an ninh năng lượng quốc gia. Các dự án điện khí LNG được kỳ vọng là nguồn điện nền quan trọng, nhưng chi phí cao và sự phụ thuộc vào nhập khẩu đòi hỏi một cơ chế hỗ trợ phù hợp. Việc giữ Qc ở mức 75% có thể làm chậm tiến độ triển khai các dự án, nếu nhà đầu tư không tìm được phương án tài chính khả thi. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan và nhu cầu điện tăng cao, Việt Nam cần một chiến lược năng lượng tổng thể, kết hợp hài hòa giữa các nguồn điện truyền thống và tái tạo. Quyết định lần này là một bước đi thận trọng, nhưng cũng để ngỏ nhiều câu hỏi về tốc độ phát triển của ngành điện trong tương lai.

Tóm lược

• Bộ Công Thương giữ nguyên mức Qc 75% cho điện khí LNG, bác đề xuất nâng lên 85-95%.
• Nguy cơ 'over contract' và áp lực lên giá điện bình quân là lý do chính khiến Bộ từ chối yêu cầu của nhà đầu tư.
• Thời gian áp dụng Qc được kéo dài từ 10 lên 15 năm, giúp cải thiện dòng tiền cho dự án.
• Các kiến nghị về chuyển ngang chi phí nhiên liệu và cơ chế thanh toán không thuộc phạm vi điều chỉnh của nghị định này.
• 19 đơn vị tham gia góp ý, trong đó nhiều tập đoàn lớn như EVN, TKV, Petrovietnam.
• Quyết định phản ánh nỗ lực cân bằng giữa thu hút đầu tư và bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh chi phí năng lượng tăng cao.