Tòa tuyên án 9 bị cáo vụ lập hồ sơ khống vay 250 tỷ đồng tại Công ty Phú Mỹ

Sự thật chính

• Ngày 4/5, TAND TP.HCM tuyên án 9 bị cáo trong vụ án liên quan Công ty Phú Mỹ.
• Hứa Xường (em trai bà Hứa Thị Phấn) bị phạt 12 năm tù vắng mặt về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
• Các bị cáo Trần Hoàng Trinh, Hứa Thị Bích Hạnh, Ngô Nguyễn Đoan Trang, Lâm Kim Dũng nhận 3-6 năm tù.
• Cựu giám đốc Agribank chi nhánh Mạc Thị Bưởi Phạm Thị Mai Toan lĩnh 5 năm tù; 3 cấp dưới nhận 3-5 năm.
• Bà Hứa Thị Phấn (Chủ tịch HĐQT Phú Mỹ) đã chết năm 2023 nên không bị xử lý hình sự.
• Thiệt hại cho ngân hàng là hơn 73 tỷ đồng, đã được khắc phục toàn bộ nhờ bán đấu giá khoản nợ thu hơn 80,6 tỷ.
• Công ty Phú Mỹ thế chấp dự án Garden City 279.269 m2 chưa đủ điều kiện pháp lý để vay vốn.

Bản án chiều 4/5: 9 bị cáo lĩnh án trong đại án ngân hàng

Chiều 4/5, TAND TP.HCM tuyên án sơ thẩm đối với 9 bị cáo trong vụ án lập hồ sơ khống vay vốn tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Phú Mỹ, gây thiệt hại hơn 73 tỷ đồng cho Agribank chi nhánh Mạc Thị Bưởi. Hội đồng xét xử xác định hành vi của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, nhưng ghi nhận nhiều tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, người cao tuổi và hậu quả đã được khắc phục. Bị cáo Hứa Xường, em trai cố đại gia Hứa Thị Phấn, bị tuyên phạt 12 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Do đang trốn truy nã, ông Xường bị xét xử vắng mặt. Các đồng phạm gồm Trần Hoàng Trinh (cựu giám đốc) lĩnh 6 năm tù; Hứa Thị Bích Hạnh, Ngô Nguyễn Đoan Trang, Lâm Kim Dũng nhận từ 3 năm đến 3 năm 6 tháng tù.

Vai trò của cố đại gia Hứa Thị Phấn và đường dây nội bộ

Bà Hứa Thị Phấn, từng được xem là đại gia kín tiếng trong giới tài chính, nắm quyền chi phối Ngân hàng Đại Tín (TrustBank) với tỷ lệ cổ phần lớn. Dù không giữ chức danh điều hành cao nhất, bà bị xác định là người chỉ đạo các bị cáo lập hồ sơ vay vốn khống và hưởng lợi toàn bộ số tiền. Tuy nhiên, bà đã qua đời ngày 13/2/2023 nên không bị xem xét xử lý hình sự. Theo cáo trạng, bà Phấn chỉ đạo người thân, quen biết và nhân viên đứng tên lãnh đạo công ty ký biên bản họp, lập hồ sơ khống để vay vốn. Các bị cáo Trần Hoàng Trinh, Hứa Xường, Hứa Thị Bích Hạnh, Ngô Nguyễn Đoan Trang và Lâm Kim Dũng đã ký khống biên bản họp HĐQT cùng nhiều tài liệu liên quan nhằm hoàn thiện thủ tục vay trái quy định.

Khoản vay 250 tỷ và thiệt hại 73 tỷ đồng

Từ năm 2007, dưới sự chỉ đạo của bà Phấn, Công ty Phú Mỹ lập hồ sơ vay vốn ngân hàng để đầu tư dự án khu dân cư Garden City tại xã Phong Phú, huyện Bình Chánh (cũ), với diện tích 279.269 m2. Tài sản thế chấp là toàn bộ dự án, nhưng tại thời điểm thế chấp, dự án chưa đủ điều kiện pháp lý, công ty chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính và chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tổng cộng sau nhiều lần giải ngân, bà Phấn nhận gần 250 tỷ đồng, trả hơn 170 tỷ, còn dư nợ hơn 89 tỷ. Công ty sau đó bổ sung một số tài sản bảo đảm khoảng hơn 16 tỷ đồng, phần còn lại bị xác định chiếm đoạt hơn 73 tỷ đồng. Đến ngày 15/8/2024, khoản vay rơi vào nợ xấu nhóm 5.

Trách nhiệm của cán bộ ngân hàng và khắc phục hậu quả

Nhóm cán bộ Agribank chi nhánh Mạc Thị Bưởi gồm bà Phạm Thị Mai Toan (cựu giám đốc), Trần Thị Bích Ngọ, Đào Thị Thu Hòa và Đặng Thị Thu Hương bị tuyên phạt từ 3 đến 5 năm tù về tội vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng. Họ bị xác định đã duyệt hồ sơ cho vay khi không đủ điều kiện, không thẩm định thực tế năng lực tài chính của khách hàng và không kiểm tra tình trạng pháp lý của tài sản bảo đảm. Tại phiên tòa, đại diện ngân hàng cho biết gia đình các bị cáo đã bổ sung tài sản là bất động sản để khắc phục hậu quả. Ngân hàng đã bán đấu giá khoản nợ cho công ty mua bán nợ, thu được hơn 80,6 tỷ đồng, qua đó thiệt hại của ngân hàng đã được khắc phục toàn bộ.

Bối cảnh đại án ngân hàng và lỗ hổng quản lý

Vụ án được xem là một trong những đại án ngân hàng phức tạp, kéo dài nhiều năm, làm lộ rõ những lỗ hổng trong quản lý và giám sát tài chính. Bà Hứa Thị Phấn, dù đã chết, từng bị tuyên tổng hợp hình phạt lên tới 30 năm tù và buộc bồi thường số tiền rất lớn trong các vụ án liên quan. Cáo buộc cho rằng bà chỉ đạo cấp dưới thực hiện các giao dịch lòng vòng, nâng khống giá trị tài sản, rút tiền từ ngân hàng để phục vụ lợi ích cá nhân và doanh nghiệp liên quan, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng. Vụ án này là hồi chuông cảnh báo về việc các ngân hàng cần thắt chặt quy trình thẩm định, đặc biệt đối với các khoản vay có tài sản bảo đảm là bất động sản dự án chưa hoàn thiện pháp lý.

Số phận các bị cáo và triển vọng khắc phục

Trong số 9 bị cáo, Hứa Xường vẫn đang bỏ trốn và bị truy nã. Bản án vắng mặt 12 năm tù có hiệu lực nhưng việc thi hành phụ thuộc vào khả năng bắt giữ. Các bị cáo còn lại đều có mặt tại tòa và nhận mức án từ 3 đến 6 năm tù. Hội đồng xét xử ghi nhận các bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ, đặc biệt là việc gia đình đã khắc phục toàn bộ thiệt hại cho ngân hàng. Việc ngân hàng thu hồi được hơn 80,6 tỷ đồng từ bán đấu giá khoản nợ cho thấy nỗ lực khắc phục hậu quả, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm giám sát của các cơ quan quản lý trong suốt thời gian dài khoản vay được duyệt trái quy định.

Bài học từ vụ án Phú Mỹ: Minh bạch và trách nhiệm

Vụ án Công ty Phú Mỹ là một điển hình về việc lợi dụng kẽ hở pháp lý và sự yếu kém trong kiểm soát nội bộ ngân hàng để chiếm đoạt tài sản. Dù thiệt hại đã được khắc phục, nhưng dư âm của vụ án vẫn còn đó, đặc biệt là về trách nhiệm của các cán bộ ngân hàng đã tiếp tay cho hành vi sai phạm. Phiên tòa chiều 4/5 khép lại một chương trong chuỗi vụ án liên quan đến bà Hứa Thị Phấn, nhưng những lỗ hổng trong quản lý tín dụng và giám sát tài chính vẫn cần được khẩn trương khắc phục để ngăn chặn những vụ việc tương tự.

Tóm lược

• TAND TP.HCM tuyên án 9 bị cáo vụ lập hồ sơ khống vay vốn tại Công ty Phú Mỹ, gây thiệt hại 73 tỷ đồng.
• Hứa Xường lĩnh 12 năm tù vắng mặt; các đồng phạm nhận 3-6 năm tù.
• Cựu giám đốc Agribank chi nhánh Mạc Thị Bưởi bị phạt 5 năm tù vì duyệt vay trái quy định.
• Bà Hứa Thị Phấn, chủ mưu, đã chết nên không bị xử lý hình sự.
• Thiệt hại 73 tỷ đồng đã được khắc phục hoàn toàn nhờ bán đấu giá khoản nợ thu hơn 80,6 tỷ.
• Vụ án phơi bày lỗ hổng trong quản lý tín dụng và giám sát tài chính tại các ngân hàng.