Hà Nội triển khai vùng phát thải thấp: Xe máy xăng chiếm ưu thế tuyệt đối

Sự thật chính

• Hà Nội có hơn 8 triệu phương tiện cá nhân, trong đó có 6,9 triệu xe máy.
• Khu vực Vành đai 1 có hơn 450.000 xe máy.
• Xe máy sử dụng xăng chiếm 94-97% tổng số phương tiện tại 9 phường khảo sát.
• Xe máy điện chỉ chiếm 3-6% (khoảng 1.000-3.500 xe/phường).
• Phường Hoàn Kiếm có số lượng xe máy cao nhất với khoảng 89.000 xe.
• Đề án vùng phát thải thấp sẽ thí điểm tại phường Hoàn Kiếm từ 1/7/2026.
• Mục tiêu mở rộng toàn bộ Vành đai 1 từ 1/1/2028.

Hà Nội chuẩn bị cho vùng phát thải thấp với thách thức lớn từ xe máy xăng

Thủ đô Hà Nội đang trong quá trình chuẩn bị triển khai đề án "Vùng phát thải thấp" tại khu vực Vành đai 1, một bước đi quan trọng nhằm cải thiện chất lượng không khí và hướng tới giao thông bền vững. Tuy nhiên, báo cáo khảo sát mới đây từ Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội đã phơi bày một thực tế đáng lo ngại: sự phụ thuộc gần như tuyệt đối vào xe máy sử dụng xăng. Khảo sát được thực hiện tại 9 phường thuộc Vành đai 1, bao gồm Ba Đình, Cửa Nam, Giảng Võ, Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Ngọc Hà, Ô Chợ Dừa, Tây Hồ và Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Kết quả cho thấy, xe máy sử dụng xăng chiếm tỷ lệ áp đảo, dao động từ 94% đến 97% tổng số phương tiện tại các phường này. Thực trạng này đặt ra thách thức không nhỏ cho mục tiêu chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh, khi tỷ lệ xe máy điện vẫn còn rất khiêm tốn, chỉ chiếm khoảng 3% đến 6%, tương đương từ 1.000 đến 3.500 xe mỗi phường.

Quy mô phương tiện khổng lồ trong khu vực trung tâm

Hà Nội hiện đang đối mặt với gánh nặng từ hơn 8 triệu phương tiện giao thông cá nhân, trong đó có 1,1 triệu ô tô và 6,9 triệu xe máy. Riêng khu vực Vành đai 1, ước tính có tới hơn 450.000 xe máy đang hoạt động. Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội đã chỉ ra quy mô xe máy tại 9 phường khảo sát là rất lớn, vượt trội so với ô tô. Số lượng xe máy dao động mạnh mẽ, từ 1.700 xe ở các phường nhỏ nhất đến hơn 85.000 xe ở những phường đông đúc nhất. Phường Hoàn Kiếm dẫn đầu với khoảng 89.000 xe máy, theo sau là Tây Hồ (81.000 xe), Giảng Võ (67.000 xe), Ngọc Hà (65.000 xe) và Hai Bà Trưng (63.000 xe). Các phường như Ba Đình và Văn Miếu - Quốc Tử Giám có quy mô trung bình, trong khi Cửa Nam và Ô Chợ Dừa có số lượng xe thấp nhất.

Lộ trình triển khai đề án vùng phát thải thấp

Đề án "Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, TP Hà Nội" sẽ được triển khai theo từng giai đoạn. Giai đoạn thí điểm ban đầu, từ ngày 1 tháng 7 đến ngày 31 tháng 12 năm 2026, sẽ tập trung vào vùng lõi phường Hoàn Kiếm. Vùng lõi này có diện tích 0,5 km2 với chu vi 3,5 km, bao gồm 11 tuyến phố quan trọng như Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ. Khu vực vùng đệm có diện tích 1,65 km2 với chu vi 5,5 km, bao quanh vùng lõi. Tiếp đó, từ ngày 1 tháng 1 năm 2027 đến ngày 31 tháng 12 năm 2027, Hà Nội dự kiến mở rộng khu vực thí điểm sang phường Cửa Nam. Cuối cùng, từ ngày 1 tháng 1 năm 2028 đến ngày 31 tháng 12 năm 2029, mục tiêu là triển khai mở rộng vùng phát thải thấp cho toàn bộ khu vực trong Vành đai 1.

Cơ cấu nhiên liệu của ô tô và xe máy điện còn hạn chế

Bên cạnh xe máy, cơ cấu nhiên liệu của ô tô tại các phường trong Vành đai 1 cũng cho thấy sự phụ thuộc lớn vào xăng. Ô tô chạy xăng chiếm tỷ trọng chủ đạo, từ 75% đến hơn 80% tổng số phương tiện. Đáng chú ý, xe sử dụng dầu diesel chiếm tỷ lệ đáng kể, khoảng 15% đến hơn 40%, đặc biệt tại phường Cửa Nam. Ô tô điện đã bắt đầu xuất hiện nhưng số lượng còn rất hạn chế, chỉ chiếm khoảng 2% đến 6% tổng số xe. Xe hybrid gần như không đáng kể. Trong khi đó, xe máy điện dù đã có mặt tại tất cả các địa bàn khảo sát, nhưng số lượng còn hạn chế. Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận số lượng tuyệt đối xe điện tại các phường trung tâm như Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Tây Hồ đang có xu hướng tăng, cho thấy tín hiệu ban đầu về sự dịch chuyển.

Giải pháp bãi đỗ xe trung chuyển và phân luồng giao thông

Để hỗ trợ cho đề án vùng phát thải thấp, Sở Xây dựng đang xây dựng phương án bố trí các bãi đỗ xe trung chuyển tại các vị trí cửa ngõ giáp ranh. Các bãi đỗ này sẽ phục vụ nhu cầu gửi xe cá nhân và khuyến khích người dân chuyển sang phương tiện công cộng để di chuyển vào khu vực trung tâm. Bước đầu, hơn 210 vị trí với tổng diện tích gần 24.000m2 trong Vành đai 1 đã được rà soát để phục vụ mục đích này. Định hướng phân luồng từ xa cũng được đề xuất, cho phép người dân gửi xe tại khu vực ngoài Vành đai 2 và sử dụng xe buýt để vào nội đô, nhằm giảm áp lực cho các điểm đỗ gần khu vực trung tâm. Thành phố cũng đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện dữ liệu và dự kiến công bố bản đồ các điểm đỗ trung chuyển trên nền tảng số để người dân dễ dàng tra cứu. Tuy nhiên, hệ thống bãi đỗ xe hiện nay mới chỉ đáp ứng bước đầu cho giai đoạn thí điểm tại 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm.

Tóm lược

• Hà Nội đặt mục tiêu triển khai vùng phát thải thấp tại Vành đai 1 từ năm 2026, với lộ trình mở rộng toàn bộ khu vực vào năm 2028.
• Xe máy sử dụng xăng chiếm tỷ lệ áp đảo (94-97%) trong số hơn 450.000 xe máy tại 9 phường thuộc Vành đai 1.
• Xe máy điện chỉ chiếm một phần nhỏ (3-6%) trong cơ cấu phương tiện, dù đã có dấu hiệu tăng trưởng tại các phường trung tâm.
• Ô tô chạy xăng chiếm đa số, trong khi ô tô diesel có tỷ lệ đáng kể, đặc biệt tại phường Cửa Nam.
• Thành phố đang lên kế hoạch xây dựng các bãi đỗ xe trung chuyển và phân luồng giao thông để hỗ trợ đề án.
• Việc chuyển đổi sang phương tiện xanh đối mặt với thách thức lớn do sự phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống.