Việt Nam siết quản lý 120 triệu thuê bao: Xác thực và xác nhận chính chủ là hai bước riêng biệt

Sự thật chính

• Việt Nam có khoảng 120 triệu thuê bao di động đang hoạt động trên 10 mạng.
• Thông tư 08/2026 yêu cầu xác thực thông tin thuê bao và xác nhận chính chủ, bổ sung đối soát ảnh khuôn mặt.
• Đến nay, hơn 95 triệu thuê bao đã đồng bộ lên VNeID, gần 900.000 thuê bao được xác nhận không chính chủ.
• Hơn 60 triệu thuê bao đã xác nhận chính chủ, còn khoảng 34 triệu chưa xác nhận.
• Năm 2023, rà soát phát hiện 17 triệu thuê bao có thông tin không chính xác; 11 triệu được cập nhật, 6 triệu bị dừng dịch vụ.
• Người dân có thời hạn đến ngày 15-6 để xác nhận chính chủ trên VNeID.
• Sau khi bắt buộc xác thực sinh trắc học tài khoản ngân hàng từ 1/7, số vụ lừa đảo chuyển tiền giảm lần lượt 50% và 72%.

Hai khái niệm, một mục tiêu: Làm sạch dữ liệu thuê bao

Trong bối cảnh Việt Nam có tới 120 triệu thuê bao di động đang hoạt động, việc quản lý thông tin người dùng trở thành bài toán cấp bách. Phó Cục trưởng Cục Viễn thông Nguyễn Anh Cương, tại cuộc họp báo tháng 4 do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, đã nhấn mạnh hai khái niệm thường bị nhầm lẫn: xác thực thông tin thuê bao và xác nhận chính chủ. Đây là hai bước riêng biệt, được thực hiện ở các giai đoạn khác nhau. Xác thực thông tin là quá trình thường xuyên, định kỳ, nhằm đảm bảo mỗi thuê bao được đăng ký với giấy tờ hợp pháp, đối soát với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trong khi đó, xác nhận chính chủ là bước mới, cho phép người dùng kiểm tra và xác nhận các số điện thoại đang đứng tên mình thông qua ứng dụng VNeID.

Thông tư 08: Bước tiến đột phá với đối soát hình ảnh

Thông tư 08, ban hành ngày 31/3/2026, bổ sung một trường dữ liệu quan trọng: hình ảnh khuôn mặt. Trước đây, việc đối soát chỉ dựa trên ba trường: tên, ngày tháng năm sinh và địa chỉ. Điều này tạo kẽ hở cho các hành vi giả mạo giấy tờ, thay đổi khuôn mặt mà nhà mạng không thể kiểm chứng. Với sự xuất hiện của VNeID, người dân lần đầu tiên có thể nhìn thấy tất cả các thuê bao mình đang đứng tên trên tất cả các nhà mạng, từ đó xác nhận hoặc từ chối sử dụng. Ông Cương gọi đây là điểm mới mang tính đột phá, nhờ sự phối hợp tích cực của Cục C06 (Bộ Công an).

34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ: Áp lực thời gian

Theo thống kê sơ bộ của Cục C06, hiện đã có hơn 95 triệu thuê bao được đồng bộ lên hệ thống VNeID. Trong số đó, gần 900.000 thuê bao được xác nhận không sử dụng chính chủ, hơn 60 triệu thuê bao đã được xác nhận chính chủ. Như vậy, còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa hoàn tất bước xác nhận này. Người dân có thời hạn đến ngày 15-6 để thực hiện xác nhận trên VNeID. Đối với những người yếu thế, không có tài khoản VNeID, cơ quan chức năng đã lên kế hoạch phối hợp với công an cấp xã và các nhà mạng để hỗ trợ trực tiếp tại địa phương, với mục tiêu 'không ai bị bỏ lại phía sau'.

Bài học từ năm 2023: 17 triệu thuê bao sai lệch

Năm 2023, một đợt tổng rà soát 120 triệu thuê bao đã phát hiện 17 triệu thuê bao có thông tin không chính xác. Trong đó, 11 triệu thuê bao đã được cập nhật lại, 6 triệu thuê bao bị dừng dịch vụ. Đợt rà soát đó tập trung vào việc gắn mỗi thuê bao với một giấy tờ hợp pháp, đối soát với cơ sở dữ liệu quốc gia. Tuy nhiên, do hạn chế kỹ thuật, việc đối soát khi đó mới chỉ thực hiện ở ba trường dữ liệu. Hệ quả là nhiều thuê bao vẫn có thông tin chưa chính xác, dẫn đến tình trạng SIM rác và lừa đảo vẫn tiếp diễn. Thông tư 08 ra đời nhằm khắc phục những lỗ hổng đó.

Trách nhiệm pháp lý và bảo vệ người dùng

Theo Luật Viễn thông 2023, người dùng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với các số điện thoại mà mình đã giao kết. Việc xác nhận chính chủ giúp người dân tránh bị liên lụy trong các vụ điều tra nếu số điện thoại của họ bị lợi dụng cho mục đích xấu. Ông Cương lưu ý rằng, với 30 năm phát triển, không ít trường hợp người dân bị liên đới vì thất lạc số thuê bao mà không ngừng cung cấp dịch vụ, bị lợi dụng vào các hành vi vi phạm pháp luật. Do đó, việc có một công cụ như VNeID để người dân tự kiểm tra và xác nhận là cần thiết.

Kinh nghiệm từ ngân hàng: Xác thực sinh trắc học giảm lừa đảo

Bên cạnh lĩnh vực viễn thông, việc xác thực sinh trắc học đã được áp dụng trong ngành ngân hàng từ ngày 1/7, với kết quả khả quan. Đến ngày 15/9, khoảng 38 triệu tài khoản ngân hàng đã thu thập dữ liệu sinh trắc học. Số vụ lừa đảo chuyển tiền giảm lần lượt 50% và 72% so với trước khi áp dụng. Điều này cho thấy tiềm năng của việc xác thực mạnh mẽ trong việc ngăn chặn tội phạm công nghệ cao. Việc bổ sung đối soát hình ảnh trong Thông tư 08 được kỳ vọng sẽ mang lại hiệu quả tương tự cho lĩnh vực viễn thông.

Lộ trình và thách thức phía trước

Mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định, vẫn còn 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ, tương đương gần 30% tổng số thuê bao. Việc hỗ trợ người yếu thế, người không có VNeID là một thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà mạng, công an cấp xã và chính quyền địa phương. Ông Cương khẳng định, mục tiêu cuối cùng là làm sạch dữ liệu, đảm bảo mỗi số điện thoại được gắn với một giấy tờ, thông tin chính xác, được đối soát với cơ sở dữ liệu quốc gia. Với sự hỗ trợ của VNeID, người dân có thể chủ động kiểm tra và bảo vệ quyền lợi của mình.

Tóm lược

• Xác thực thông tin thuê bao và xác nhận chính chủ là hai bước khác nhau, nhưng đều nhằm làm sạch dữ liệu và chống lừa đảo.
• Thông tư 08 bổ sung đối soát ảnh khuôn mặt, khắc phục hạn chế của đợt rà soát năm 2023.
• Hơn 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ trên VNeID, thời hạn đến ngày 15-6.
• Người dùng phải chịu trách nhiệm pháp lý về số điện thoại đứng tên mình theo Luật Viễn thông 2023.
• Kinh nghiệm từ ngân hàng cho thấy xác thực sinh trắc học giúp giảm mạnh lừa đảo chuyển tiền.
• Cơ quan chức năng cam kết hỗ trợ người yếu thế, không ai bị bỏ lại phía sau.