Drie doden op Nederlands cruiseschip door hantavirus, twee Nederlanders onder slachtoffers

De feiten

• Drie opvarenden overleden, onder wie twee Nederlanders (een echtpaar uit Friesland) en een derde persoon.
• Het eerste slachtoffer, een 70-jarige man, overleed medio april; zijn 69-jarige echtgenote stierf in een ziekenhuis in Johannesburg.
• Zes mensen werden ziek; een 69-jarige Brit ligt op de intensive care in Johannesburg.
• Het schip, de MV Hondius, heeft plaats voor 170 passagiers en 70 bemanningsleden; het voer van Argentinië naar Kaapverdië.
• Het hantavirus werd bij één persoon bevestigd; de variant is vermoedelijk de gevaarlijke Amerikaanse variant met een sterftecijfer van 30-40%.
• Het virus wordt overgedragen via knaagdieren, niet van mens op mens (uitzondering: Zuid-Amerikaanse variant).
• Argentinië telde in 2025 66 besmettingen met hantavirus, waarvan bijna een derde dodelijk.

Uitbraak op de Atlantische Oceaan

Een Nederlands cruiseschip, de MV Hondius, is het toneel van een zeldzame en dodelijke virusuitbraak. Drie opvarenden zijn overleden, onder wie twee Nederlanders, bevestigt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het schip, eigendom van de Vlissingse rederij Oceanwide Expeditions, ligt momenteel voor de kust van Praia, de hoofdstad van Kaapverdië. De eerste dode viel medio april: een 70-jarige man die aan boord ziek werd. Zijn lichaam bevindt zich op Sint-Helena, een Brits eiland in de zuidelijke Atlantische Oceaan. Zijn 69-jarige echtgenote raakte eveneens besmet en overleed in een ziekenhuis in Johannesburg. Het derde slachtoffer, wiens identiteit nog niet is vrijgegeven, bevindt zich nog aan boord van de Hondius.

Zes zieken, één op intensive care

In totaal zijn zes mensen ziek geworden, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Een 69-jarige Brit ligt op de intensive care in Johannesburg. De WHO is in overleg om twee andere zieken te evacueren. Het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt de dood van de twee Nederlanders, maar doet nog geen mededelingen over de doodsoorzaak. Het is nog onduidelijk of de Nederlandse slachtoffers daadwerkelijk een echtpaar vormden, zoals berichten suggereren. De overige opvarenden is verzocht in hun hutten te blijven, al is niet duidelijk of er sprake is van een formele quarantaine. Het schip mag niet aanmeren in Kaapverdië; mogelijk vaart het later naar de Spaanse Canarische Eilanden.

Het hantavirus: van knaagdier naar mens

Het hantavirus wordt overgedragen door knaagdieren zoals muizen en ratten, maar ook spitsmuizen, mollen, vleermuizen en zelfs vissen en gekko's kunnen het virus bij zich dragen. Mensen raken besmet via een beet, contact met uitwerpselen of speeksel, of door het inademen van opgedroogde stofdeeltjes. Het virus is niet overdraagbaar van mens op mens, met uitzondering van een Zuid-Amerikaanse variant. De incubatietijd bedraagt één week tot anderhalve maand, wat het opsporen van besmettingen bemoeilijkt. De klachten variëren van griepachtige verschijnselen tot nier- of leverklachten. In ernstige gevallen kan nierfalen of hemorragische koorts optreden.

Gevaarlijke variant uit Zuid-Amerika

De variant die vermoedelijk op het schip circuleert, is de Amerikaanse variant, die ernstige longinfecties kan veroorzaken. Infectiologe Erika Vlieghe van het UZ Antwerpen zegt: 'Bij deze variant ligt het sterftecijfer rond de 30 tot 40 procent als patiënten niet tijdig de juiste zorg krijgen.' De Pan American Health Organization (PAHO) registreerde eind 2025 gevallen in acht Amerikaanse landen. Argentinië was koploper met 66 besmettingen, waarvan bijna een derde dodelijk. Bolivia en Chili telden respectievelijk 48 en 35 gevallen; in de VS werden 7 gevallen gemeld, waarvan 2 dodelijk. Het is geen toeval dat het schip uit Argentinië komt, waar de Amerikaanse variant veelvuldig voorkomt. Hoe het virus precies aan boord raakte, wordt nog onderzocht. Viroloog Marion Koopmans van het Erasmus MC benadrukt dat het om speurwerk gaat: 'Laten we mensen daar de rust geven om uit te zoeken wat er precies aan de hand is.'

Geen specifieke behandeling, wel ondersteuning

Er bestaat geen specifieke antivirale behandeling voor het hantavirus. De zorg richt zich op ondersteuning, zoals beademing en het opvangen van orgaanfalen, vergelijkbaar met de behandeling van ernstige covid-19. De WHO prijst de snelheid waarmee maatregelen aan boord zijn genomen, maar details over de genomen stappen zijn niet bekendgemaakt. Het RIVM meldt dat hantavirusinfecties in Nederland zelden voorkomen. De Europese varianten veroorzaken doorgaans mildere klachten. De uitbraak op de Hondius onderstreept echter de risico's van reizen naar gebieden waar agressievere varianten circuleren.

Cruiseschepen als broeinest voor virussen

Volgens viroloog Koopmans is het niet ongewoon dat virussen zich verspreiden op cruiseschepen. 'Op een groot cruiseschip waar een groot aantal mensen vanuit verschillende delen van de wereld bij elkaar komen, is de kans dat iemand een infectie heeft op dat moment best groot', zegt ze. 'Omdat er aan boord zoveel mensen zijn, die niet alleen maar stil zitten in hun hut, zijn er ook allerlei gelegenheden voor verspreiding.' Eerder deden zich vergelijkbare uitbraken voor met het norovirus. De MV Hondius, dat plaats biedt aan 170 passagiers en ongeveer 70 bemanningsleden en gidsen, maakte excursies naar Antarctica en het Noordpoolgebied. De huidige reis voerde van Argentinië naar Kaapverdië. De vraag is nu hoe het virus het schip heeft weten te bereiken en of er nog meer besmettingen zullen volgen.

Samengevat

• Drie doden op de MV Hondius door hantavirus, twee Nederlanders (vermoedelijk een echtpaar) en een derde opvarende.
• Het virus wordt overgedragen via knaagdieren; besmetting gebeurt door inademing van stofdeeltjes met uitwerpselen of speeksel.
• De Amerikaanse variant, die longinfecties veroorzaakt, heeft een sterftecijfer van 30-40% zonder tijdige zorg.
• Argentinië is in 2025 het zwaarst getroffen land met 66 besmettingen, waarvan bijna een derde dodelijk.
• Er is geen specifieke behandeling; de zorg is ondersteunend (beademing, orgaanfalen opvangen).
• Cruiseschepen zijn kwetsbaar voor virusuitbraken door de hoge concentratie mensen uit verschillende regio's.