105-jarige en 103-jarige veteranen ontsteken bevrijdingsvuur in Wageningen

De feiten

• Bevrijdingsvuur ontstoken op 5 mei 2025 omstreeks middernacht bij Hotel de Wereld in Wageningen.
• Veteranen: 105-jarige Nederlander Johan Geneuglijk en 103-jarige Brit Robbie Hall.
• Burgemeester Vermeulen van Wageningen nam deel aan de ontsteking.
• Hotel de Wereld is de plaats waar op 5 mei 1945 de Duitse capitulatie werd getekend.
• Ongeveer 2500 estafettelopers verspreiden het vuur naar andere Nederlandse gemeenten.
• Herdenkingsprogramma omvatte voordracht uit dagboek van Klaartje de Zwarte-Walvisch, gevangene in kamp Vught en later vermoord in Sobibor.
• Actrice Hanna van Vliet vertolkte de rol van De Zwarte-Walvisch tijdens de ceremonie.
• Bevrijdingsfestival Utrecht officieel geopend met lezing door Splinter Chabot en ontsteking door premier Jetten.

Middernachtelijke ontsteking bij historisch hotel

Kort na middernacht werd in Wageningen het Bevrijdingsvuur ontstoken voor Hotel de Wereld, de plek waar op 5 mei 1945 de Duitse bezetter de aftocht tekende. De ceremonie markeert jaarlijks het begin van de nationale bevrijdingsvieringen. Het vuur werd dit jaar aangestoken door burgemeester Vermeulen, samen met twee oorlogsveteranen: de 105-jarige Nederlander Johan Geneuglijk en de 103-jarige Brit Robbie Hall. 'De bevrijding heeft een heleboel offers gevraagd en dat mogen we nooit vergeten', zei Geneuglijk tijdens de plechtigheid.

Herdenking van Klaartje de Zwarte-Walvisch

De avond stond in het teken van de ervaringen van Klaartje de Zwarte-Walvisch, een Joodse vrouw die in 1943 werd gevangengezet in kamp Vught en later gedeporteerd en vermoord in vernietigingskamp Sobibor. Haar dagboek, geschreven in Vught, vormde de rode draad van het programma. Actrice Hanna van Vliet bracht het verhaal tot leven door de woorden van De Zwarte-Walvisch voor te dragen. De herdenking benadrukte de persoonlijke impact van de bezetting en de Holocaust.

Estafettelopers verspreiden het vuur door het land

Na het ontsteken vertrok een groep estafettelopers om het Bevrijdingsvuur naar andere Nederlandse gemeenten te brengen. In totaal nemen ongeveer 2500 lopers deel aan deze estafette, die het vuur van Wageningen naar honderden plaatsen verspreidt. Het vuur symboliseert de verbondenheid en de herinnering aan de bevrijding. Lopers uit onder meer Heerde en Tilburg haalden het vuur op en renden ermee naar huis, vaak onder begeleiding van lokale festiviteiten.

Bevrijdingsfestival Utrecht officieel geopend

Dit jaar begon de landelijke viering van de bevrijding in Utrecht. In de Domkerk droeg schrijver en televisiemaker Splinter Chabot zijn 5 mei-lezing voor. Aansluitend stak Chabot samen met minister-president Jetten het Bevrijdingsvuur aan op het Bevrijdingsfestival Utrecht. Met deze handeling zijn alle veertien bevrijdingsfestivals in Nederland officieel van start gegaan. De opening in Utrecht werd vanaf 13.20 uur live uitgezonden door de NOS.

Traditie in teken van herdenking en vrijheid

De ceremonie in Wageningen is een vast onderdeel van de Nederlandse herdenkingscultuur. Het ontsteken van het vuur herinnert aan de offers die zijn gebracht voor de vrijheid, zoals Geneuglijk benadrukte. De aanwezigheid van twee hoogbejaarde veteranen onderstreept het belang van mondelinge overlevering nu nog maar weinig ooggetuigen in leven zijn. De estafette en de festivals verbinden generaties en gemeenschappen. Dit jaar viel de viering samen met andere herdenkingen, zoals de vrouwenmars in Westerbork en de vondst van een doos met valse stempels en papieren van een verzetsstrijder, die een uniek inkijkje bieden in het verzet.

Vooruitblik: levend houden van de herinnering

Met het overlijden van steeds meer veteranen wordt het steeds belangrijker om hun verhalen door te geven. De deelname van Geneuglijk en Hall, beiden ver boven de honderd, was een krachtig symbool van continuïteit. De komende dagen zullen de bevrijdingsfestivals in het hele land plaatsvinden, waarbij het vuur van Wageningen als centrale vlam dient. De uitzendingen van 'Vuur van de vrijheid' zijn te zien op BVN en via NPO Start, zodat ook zij die niet aanwezig kunnen zijn, de viering kunnen volgen.

Samengevat

• Het Bevrijdingsvuur werd ontstoken door twee veteranen van 105 en 103 jaar, samen met de burgemeester van Wageningen.
• De ceremonie vond plaats bij Hotel de Wereld, de historische locatie van de Duitse capitulatie in 1945.
• Ongeveer 2500 estafettelopers verspreiden het vuur naar gemeenten door heel Nederland.
• Het herdenkingsprogramma belichtte het dagboek van Klaartje de Zwarte-Walvisch, een Joodse gevangene in kamp Vught.
• Het Bevrijdingsfestival Utrecht werd geopend door Splinter Chabot en premier Jetten, waarmee alle veertien festivals startten.
• De viering benadrukt het belang van herinnering nu het aantal nog levende veteranen snel afneemt.