Abp Józef Michalik nie żyje. Były przewodniczący Episkopatu miał 85 lat

Fakty

• Zmarł 3 maja 2026 roku w wieku 85 lat.
• Święcenia biskupie przyjął 16 października 1986 z rąk Jana Pawła II.
• W latach 2004–2014 przewodniczył Konferencji Episkopatu Polski przez dwie kadencje.
• Był metropolitą przemyskim od 1993 do 2016 roku.
• W 2013 roku wywołał kontrowersje wypowiedzią o wykorzystywaniu seksualnym nieletnich.
• Współtworzył akt pojednania polsko-ukraińskiego z kard. Lubomyrem Huzarem w 2005 roku.
• Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Rady Konferencji Episkopatów Europy w latach 2011–2014.

Śmierć hierarchy w świąteczną niedzielę

Arcybiskup Józef Michalik, emerytowany metropolita przemyski i były przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, zmarł w 5. Niedzielę Wielkanocną, 3 maja 2026 roku. Miał 85 lat. Informację o jego śmierci przekazała w poniedziałek Archidiecezja Przemyska, podając, że „odszedł do Domu Ojca”. Duchowny pozostawił po sobie 61 lat kapłaństwa oraz 39 lat posługi biskupiej. Urodził się 20 kwietnia 1941 roku w Zambrowie. Święcenia biskupie przyjął 16 października 1986 roku z rąk papieża Jana Pawła II w bazylice św. Piotra na Watykanie.

Droga od Gorzowa do Przemyśla

W latach 1986–1993 kierował diecezją zielonogórsko-gorzowską (wcześniej gorzowską). W kwietniu 1993 roku papież Jan Paweł II mianował go metropolitą przemyskim – funkcję tę pełnił przez blisko ćwierć wieku, aż do 2016 roku. W 1979 roku otrzymał od Jana Pawła II tytuł Prałata Honorowego Jego Świątobliwości. W tym samym roku wziął udział w pierwszej papieskiej pielgrzymce do Polski. Z jego inicjatywy w 1982 roku studenci Papieskiego Kolegium Polskiego zaczęli wydawać pismo „Colegium Polonorum”.

Lider Episkopatu w czasach przełomu

Abp Michalik odegrał istotną rolę w życiu Kościoła w Polsce na przełomie XX i XXI wieku. W latach 1999–2004 był wiceprzewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski, a w 2004 roku został jej przewodniczącym. Funkcję tę pełnił przez dwie kadencje – do 2014 roku. Był również aktywny na forum międzynarodowym. W latach 2011–2014 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Rady Konferencji Episkopatów Europy, angażując się w debatę na temat tożsamości Europy.

Pojednanie z sąsiadami i historyczna wizyta patriarchy

Jednym z najgłośniejszych wydarzeń jego kadencji była wizyta patriarchy Moskwy Cyryla I w Polsce w 2012 roku oraz podpisanie wspólnego przesłania o pojednaniu między narodami polskim i rosyjskim. Spotkanie miało wymiar historyczny i było szeroko komentowane jako krok w stronę dialogu między Kościołem katolickim a prawosławnym, choć nie brakowało głosów krytycznych wskazujących na polityczny kontekst wydarzenia. Razem z kard. Lubomyrem Huzarem, zwierzchnikiem Kościoła greckokatolickiego na Ukrainie, doprowadził do pojednania narodu polskiego i ukraińskiego. W 2005 roku, po mszy beatyfikacyjnej ks. Bronisława Markiewicza, ks. Władysława Findysza i ks. Ignacego Kłopotowskiego w Warszawie, obaj hierarchowie odczytali „Akt wzajemnego pojednania i przebaczenia”, a następnie we Lwowie ogłosili akt modlitewnego pojednania. Wydali też list pasterski apelujący o wzajemne przebaczenie.

Kontrowersje wokół wypowiedzi o pedofilii

Kadencja Michalika była naznaczona poważnymi kontrowersjami. Szczególne oburzenie wywołała jego wypowiedź z 2013 roku dotycząca przypadków wykorzystywania seksualnego nieletnich przez duchownych, w której sugerował, że do takich sytuacji mogą przyczyniać się „niewłaściwe relacje” w rodzinach. Słowa te spotkały się z ostrą krytyką opinii publicznej i środowisk eksperckich, zarzucających mu przerzucanie odpowiedzialności ze sprawców na ofiary. W latach późniejszych był też stroną w sporach sądowych – m.in. Małgorzata Marenin nie wygrała z arcybiskupem, a sąd oddalił zażalenie w sprawie homilii abp. Michalika. Jego publiczne wystąpienia, także te dotyczące ideologii gender, budziły skrajne emocje.

Emerytura i ostatnie lata posługi

Po osiągnięciu wieku emerytalnego, 75 lat, w 2015 roku, zgodnie z prawem kanonicznym abp Michalik złożył rezygnację z funkcji metropolity przemyskiego. Nowym ordynariuszem został bp Adam Szal. Od 2016 roku pełnił funkcję referenta ds. biskupów emerytów w polskim Episkopacie. Kuria Metropolitalna w Przemyślu przekazała, że szczegóły dotyczące daty i przebiegu uroczystości pogrzebowych zostaną podane w osobnym komunikacie.

Dziedzictwo i wpływ na Kościół w Polsce

Abp Józef Michalik pozostaje postacią, która na trwałe zapisała się w historii Kościoła katolickiego w Polsce. Jako wieloletni przewodniczący Episkopatu kształtował kierunek działań Kościoła w kluczowym okresie transformacji ustrojowej i integracji europejskiej. Jego zaangażowanie w dialog ekumeniczny i pojednanie z sąsiadami – zwłaszcza z Ukrainą i Rosją – stanowi ważny element jego spuścizny. Równocześnie kontrowersje wokół jego wypowiedzi na temat pedofilii oraz innych kwestii społecznych sprawiają, że ocena jego dorobku pozostaje podzielona. Śmierć hierarchy zamyka pewien rozdział w dziejach polskiego katolicyzmu.

Podsumowanie

• Abp Józef Michalik zmarł 3 maja 2026 roku w wieku 85 lat, po 61 latach kapłaństwa i 39 latach posługi biskupiej.
• Przez 10 lat (2004–2014) stał na czele Konferencji Episkopatu Polski, a wcześniej przez 5 lat był jej wiceprzewodniczącym.
• Jako metropolita przemyski (1993–2016) i biskup gorzowski (1986–1993) kierował dwoma diecezjami.
• Współtworzył akt pojednania polsko-ukraińskiego z kard. Lubomyrem Huzarem w 2005 roku.
• Gościł patriarchę Moskwy Cyryla I w Polsce w 2012 roku, podpisując przesłanie o pojednaniu polsko-rosyjskim.
• Jego kontrowersyjna wypowiedź z 2013 roku o przyczynach pedofilii w Kościele wywołała powszechną krytykę.
• Po przejściu na emeryturę w 2016 roku pełnił funkcję referenta ds. biskupów emerytów w Episkopacie.