Rząd przyjął projekt bonu senioralnego. Jakie wsparcie dla osób starszych?

Fakty

• Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych.
• Bon senioralny to świadczenie niepieniężne, które ma pokrywać usługi opiekuńcze.
• Prawo do bonu będą miały osoby po 65. roku życia z dochodem nieprzekraczającym 3410 zł miesięcznie.
• Usługi w ramach bonu obejmują pomoc w przygotowaniu posiłków, poruszaniu się, higienie i kontaktach z otoczeniem.
• Bon będzie realizowany w formie doraźnych usług, trwających maksymalnie dwa tygodnie.
• Program ma ruszyć w latach 2026-2028, początkowo w gminach bez publicznych usług opiekuńczych.
• Planowane wydatki to 100 mln zł w 2026 r., 400 mln zł w 2027 r. i 500 mln zł od 2028 r.

Nowe świadczenie dla seniorów na etapie legislacyjnym

Rada Ministrów przyjęła we wtorek projekt ustawy o koordynacji opieki długoterminowej oraz osobach starszych. Kluczowym elementem proponowanych przepisów jest wprowadzenie bonu senioralnego – świadczenia o charakterze niepieniężnym, które ma na celu wsparcie osób starszych w codziennym funkcjonowaniu. Inicjatywa ta stanowi realizację tzw. kamienia milowego Krajowego Planu Odbudowy, a jej zgłoszenie było inicjatywą Marzeny Okła-Drewnowicz, pełnomocniczki rządu ds. polityki senioralnej. Ustawa ma na celu stworzenie spójnego systemu wsparcia dla seniorów, obejmującego zarówno świadczenia rzeczowe, jak i koordynację usług zdrowotnych i społecznych.

Zakres i kryteria dostępu do bonu senioralnego

Bon senioralny będzie przeznaczony dla osób, które ukończyły 65 lat. Podstawowym warunkiem skorzystania ze wsparcia jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego, które wynosi średnio 3410 zł miesięcznie w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Kryterium to będzie podlegać corocznej waloryzacji. Prawo do bonu przysługuje obywatelom Polski, Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Świadczenie to ma formę doraźnych usług, które mogą trwać maksymalnie dwa tygodnie.

Usługi w ramach bonu i jego priorytetowe wdrożenie

Zakres usług oferowanych w ramach bonu senioralnego jest szeroki i obejmuje wsparcie w codziennych czynnościach. Seniorzy mogą liczyć na pomoc w przygotowaniu posiłków, poruszaniu się, utrzymaniu porządku w domu, korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych, a także opiekę higieniczno-pielęgnacyjną. Bon ma również wspierać utrzymywanie kontaktów z otoczeniem. Realizacja bonu będzie następować na podstawie umowy między gminą a seniorem, określającej zakres wsparcia. Program w pierwszej kolejności trafi do gmin, które nie oferują publicznych usług opiekuńczych lub gdzie takie usługi są niewystarczające, a następnie do gmin z najszybszym wzrostem liczby osób starszych.

Finansowanie i porównanie z poprzednimi propozycjami

Pierwsza edycja programu bonu senioralnego zaplanowana jest na lata 2026-2028. Finansowanie pochodzić będzie z dotacji z budżetu państwa. Przewidziane wydatki to 100 mln zł w 2026 roku (na trzy miesiące realizacji), 400 mln zł w 2027 roku oraz 500 mln zł od 2028 roku. Warto zauważyć, że wcześniejsza wersja projektu z października 2024 roku zakładała inne parametry: bon jako niezależne świadczenie do 2150 zł miesięcznie, ale wyłącznie dla osób po 75. roku życia. Obecna ustawa obniża wiek do 65 lat i zmienia formułę na doraźne usługi rzeczowe.

Potencjalny wpływ na rynek pracy i usługi opiekuńcze

Dominik Owczarek z Instytutu Spraw Publicznych ocenia bon senioralny jako dobre rozwiązanie, które może stymulować lokalne usługi opiekuńcze. Podkreśla, że program, podobnie jak Aktywny Rodzic, skierowany jest do konkretnej grupy obywateli, ale finansuje usługi, a nie gotówkę. Ekspert wskazuje, że bon będzie dużym wsparciem dla dzieci opiekujących się starszymi rodzicami, pozwalając im pozostać na rynku pracy i budować PKB, podczas gdy ich rodzicami zajmą się wykwalifikowane osoby. Zauważa jednak, że niepokojąco mała liczba seniorów będzie mogła skorzystać ze wsparcia, biorąc pod uwagę skalę potrzeb.

Skala potrzeb i perspektywy

Według danych GUS z 2024 roku, w Polsce żyło 7,725 miliona osób w wieku 65 plus. Badanie SHARE wskazuje, że około 25% z nich ma niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego. Wprowadzenie bonu senioralnego jest odpowiedzią na rosnące wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa i potrzebą zapewnienia opieki długoterminowej. Pełnomocnik rządu ds. polityki senioralnej będzie przygotowywał coroczne raporty dotyczące sytuacji osób starszych, co ma zapewnić ciągłą ewaluację i dostosowanie systemu wsparcia.

Podsumowanie

• Bon senioralny to nowe, niepieniężne świadczenie wprowadzane przez rząd dla osób powyżej 65. roku życia.
• Program ruszy w 2026 roku i będzie finansowany z budżetu państwa, z planowanymi wydatkami sięgającymi 500 mln zł rocznie od 2028 r.
• Kryterium dochodowe uprawniające do wsparcia wynosi 3410 zł miesięcznie i będzie waloryzowane.
• Bon obejmuje doraźne usługi opiekuńcze, takie jak pomoc w posiłkach czy higienie, trwające maksymalnie dwa tygodnie.
• Priorytetem wdrożenia programu są gminy, które obecnie nie zapewniają wystarczających publicznych usług opiekuńczych dla seniorów.
• Eksperci oceniają bon jako pozytywne rozwiązanie, choć wyrażają obawy co do jego ograniczonego zasięgu w stosunku do potrzeb.