Liên đoàn Luật sư Việt Nam kiến nghị tạm dừng quy định xử phạt luật sư của Chủ tịch xã

Sự thật chính

• Liên đoàn Luật sư Việt Nam gửi văn bản kiến nghị Chính phủ vào ngày 7-5.
• Nghị định 109/2026 quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền tước Chứng chỉ hành nghề luật sư.
• Luật Luật sư quy định thẩm quyền cấp và thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư thuộc về Bộ Tư pháp.
• Luật sư-TS Đỗ Ngọc Thịnh là Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam.
• Việc tước Chứng chỉ hành nghề luật sư, dù chỉ 1 tháng, có thể dẫn đến thu hồi thẻ và xóa tên khỏi danh sách luật sư.
• Kiến nghị tạm dừng hiệu lực quy định tại Điều 8, Điều 12 và khoản 1 Điều 84 của Nghị định 109/2026.

Kiến nghị khẩn cấp về thẩm quyền xử phạt luật sư

Ngày 7 tháng 5, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Luật sư-TS Đỗ Ngọc Thịnh, đã ký văn bản gửi Chính phủ và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Văn bản này đề xuất tạm dừng hiệu lực thi hành một số điều của Nghị định 109/2026, tập trung vào quy định trao quyền xử phạt đối với luật sư cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Động thái này xuất phát từ việc Liên đoàn Luật sư Việt Nam, sau khi rà soát và tổng hợp ý kiến từ nhiều luật sư, nhận thấy sự mâu thuẫn và xung đột pháp lý giữa các quy định trong Nghị định 109/2026 với Luật Luật sư và các văn bản pháp luật khác. Những điểm xung đột này liên quan đến nguyên tắc quản lý hành chính nhà nước, thẩm quyền xử lý và quy phạm pháp luật. Cụ thể, Liên đoàn chỉ ra rằng Khoản 1 Điều 84 của Nghị định 109/2026, quy định Chủ tịch UBND cấp xã có quyền tước Chứng chỉ hành nghề luật sư, đã vi phạm thẩm quyền được quy định rõ ràng tại Điều 83 của Luật Luật sư.

Xung đột thẩm quyền giữa Bộ Tư pháp và Chủ tịch xã

Theo Luật Luật sư, thẩm quyền cấp và thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư thuộc về Bộ Tư pháp. Sau khi Bộ Tư pháp ra quyết định thu hồi, cơ quan này sẽ thông báo cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam để tiến hành thu hồi Thẻ Luật sư. Quy trình này thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước về nghề luật sư và cơ chế tự quản của giới luật sư. Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng việc quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền tước Chứng chỉ hành nghề luật sư trong Nghị định 109/2026 là không cần thiết và mâu thuẫn với Điều 18 của Luật Luật sư, vốn đã quy định rõ về việc thu hồi chứng chỉ hành nghề. Do đó, Liên đoàn đề nghị Chính phủ xem xét lại quy định này, đặc biệt là việc giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã trong việc đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Hậu quả nghiêm trọng của việc tước chứng chỉ hành nghề

Văn bản kiến nghị nhấn mạnh rằng việc tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư, ngay cả khi chỉ trong thời hạn một tháng, là một hình thức xử phạt cực kỳ nặng nề đối với luật sư. Điều này là do việc bị tước chứng chỉ hành nghề đồng nghĩa với việc luật sư sẽ bị thu hồi chứng chỉ và bị xóa tên khỏi danh sách luật sư theo quy định của Điều lệ Liên đoàn. Khi một luật sư bị xử phạt hành chính và bị tước Chứng chỉ hành nghề trong một khoảng thời gian ngắn, các chế tài nghiêm khắc theo Luật Luật sư và Điều lệ Liên đoàn sẽ tự động được áp dụng. Hậu quả là luật sư đó sẽ bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề, thu hồi Thẻ Luật sư và tên sẽ bị xóa khỏi danh sách hành nghề. "Hình thức xử phạt tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư có thời hạn mang tính nghiêm khắc cao, do đó, việc áp dụng cần được tiến hành theo thủ tục chặt chẽ và thận trọng hơn", văn bản nêu rõ.

Nguy cơ vướng mắc trong thực tiễn thi hành

Liên đoàn Luật sư Việt Nam cũng chỉ ra rằng quy định trong Nghị định 109/2026 có khả năng gây ra những vướng mắc đáng kể trong quá trình thi hành trên thực tế. Kinh nghiệm cho thấy, luật sư thường xuyên tham gia tư vấn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người dân trong các vụ việc tranh chấp, khiếu nại hành chính. Các vụ việc này thường liên quan trực tiếp đến các quyết định của chính quyền địa phương về các vấn đề nhạy cảm như đất đai, xây dựng, môi trường và phòng cháy chữa cháy. Trong bối cảnh đó, việc trao quyền xử phạt, đặc biệt là quyền tước chứng chỉ hành nghề, cho Chủ tịch UBND cấp xã có thể dẫn đến tình trạng xung đột lợi ích hoặc tạo ra những áp lực không cần thiết lên hoạt động hành nghề của luật sư. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng luật sư thực hiện đầy đủ vai trò của mình trong việc bảo vệ công lý và quyền con người, đặc biệt khi các quyết định của chính quyền địa phương là đối tượng của các vụ việc mà luật sư đang thụ lý.

Ba kiến nghị cụ thể từ Liên đoàn Luật sư

Để giải quyết những bất cập nêu trên, Liên đoàn Luật sư Việt Nam đưa ra ba kiến nghị chính. Thứ nhất, đề nghị Chính phủ xem xét và tạm dừng hiệu lực thi hành đối với Điều 8, Điều 12 và Khoản 1 Điều 84 của Nghị định 109/2026. Đây là những điều khoản trực tiếp liên quan đến thẩm quyền và quy trình xử phạt luật sư. Thứ hai, Liên đoàn đề nghị Chính phủ tổ chức một cuộc rà soát toàn diện các hành vi vi phạm hành chính có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là tước Chứng chỉ hành nghề luật sư. Đặc biệt, cần xem xét kỹ lưỡng các quy định trao thẩm quyền này cho Chủ tịch UBND cấp xã trong Nghị định 109/2026. Thứ ba, mặc dù không nêu rõ trong phần tóm tắt, kiến nghị này ngụ ý rằng cần có sự điều chỉnh hoặc sửa đổi các quy định liên quan để đảm bảo sự thống nhất, minh bạch và phù hợp với nguyên tắc pháp chế, bảo vệ quyền hành nghề của luật sư.

Tóm lược

• Liên đoàn Luật sư Việt Nam kiến nghị tạm dừng quy định cho phép Chủ tịch xã tước chứng chỉ hành nghề luật sư theo Nghị định 109/2026.
• Việc này xuất phát từ mâu thuẫn thẩm quyền giữa Nghị định 109/2026 và Luật Luật sư, vốn quy định thẩm quyền này thuộc về Bộ Tư pháp.
• Hình thức tước chứng chỉ hành nghề, dù ngắn hạn, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như thu hồi thẻ và xóa tên khỏi danh sách luật sư.
• Quy định hiện hành có nguy cơ gây vướng mắc và xung đột lợi ích trong thực tiễn, ảnh hưởng đến hoạt động tư vấn, bảo vệ quyền lợi của người dân.
• Liên đoàn đề nghị Chính phủ rà soát và tạm dừng hiệu lực các điều khoản liên quan trong Nghị định 109/2026.