Bộ Nội vụ đề xuất xếp hạng đơn vị sự nghiệp công lập theo thang điểm 100, 5 hạng

Sự thật chính

• Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo nghị định do Bộ Nội vụ xây dựng về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập.
• Dự thảo bổ sung hai điều kiện tổ chức lại: tiêu chí hoạt động không hiệu quả và không bảo đảm mức độ tự chủ tài chính.
• Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập dựa trên bốn tiêu chí: vị trí pháp lý, ngành/lĩnh vực, chức năng/nhiệm vụ, mức độ tự chủ tài chính.
• Xếp hạng đơn vị sự nghiệp công lập theo thang điểm 100, gồm 5 hạng: đặc biệt, 1, 2, 3, 4.
• Thời hạn xếp hạng là 5 năm, có thể rút ngắn nếu đơn vị được đầu tư phát triển liên tục.
• Đơn vị sự nghiệp công lập mới thành lập phải tự bảo đảm chi thường xuyên, trừ trường hợp cung cấp dịch vụ thiết yếu.
• Bộ Công Thương cơ bản thống nhất với dự thảo, đề nghị bổ sung quy định về tuyển dụng và bỏ phiếu trực tuyến.

Dự thảo nghị định đặt nền móng cho việc tinh gọn bộ máy

Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo nghị định quy định tổ chức các đơn vị sự nghiệp công lập do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo. Văn bản này điều chỉnh việc thành lập, tổ chức lại, giải thể, chuyển giao, phân loại, xếp hạng và tự chủ về tổ chức bộ máy của các đơn vị sự nghiệp công lập trên toàn quốc. Dự thảo bổ sung hai điều kiện tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng lấy hiệu quả hoạt động tổng thể làm căn cứ: tiêu chí hoạt động không hiệu quả và tiêu chí không bảo đảm mức độ tự chủ tài chính. Đây là điểm mới so với quy định hiện hành, nhằm thúc đẩy sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy.

Bốn tiêu chí phân loại và trách nhiệm của các bộ

Việc phân loại đơn vị sự nghiệp công lập được xác định theo bốn tiêu chí: vị trí pháp lý; ngành, lĩnh vực; chức năng, nhiệm vụ; và mức độ tự chủ tài chính. Trên cơ sở đó, bộ trưởng bộ quản lý ngành, lĩnh vực ban hành tiêu chí cụ thể phân loại theo thẩm quyền. Đồng thời, bộ trưởng chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục dịch vụ sự nghiệp công thiết yếu do Nhà nước bảo đảm kinh phí và dịch vụ sự nghiệp công cơ bản do Nhà nước hỗ trợ kinh phí. Danh mục này làm cơ sở để phân loại đơn vị cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu.

Xếp hạng theo thang điểm 100 với 5 hạng

Dự thảo bổ sung một điều quy định về xếp hạng đơn vị sự nghiệp công lập mang tính nguyên tắc. Các căn cứ xếp hạng được tính trên thang điểm 100, bao gồm: quy mô tổ chức, khối lượng công việc; cơ cấu, trình độ lao động và độ phức tạp quản lý; hạ tầng cơ sở vật chất, kỹ thuật; hiệu quả hoạt động; việc ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Khung xếp hạng gồm 5 hạng: đặc biệt, hạng 1, hạng 2, hạng 3, hạng 4. Thời hạn xếp hạng là 5 năm kể từ ngày có quyết định xếp hạng. Trong trường hợp đặc biệt, đơn vị được đầu tư phát triển liên tục bảo đảm đạt tiêu chí cao hơn thì có thể rút ngắn thời gian giữ hạng để xếp lại hạng.

Tự chủ tài chính và nguyên tắc thành lập mới

Căn cứ chủ trương tại Nghị quyết số 79-NQ/TW, dự thảo sửa đổi quy định về tự chủ tổ chức bộ máy, khung số lượng cấp phó đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên theo hướng được quyền tự chủ như đối với đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư. Riêng các ngành, lĩnh vực có đặc thù riêng, các bộ căn cứ quy định của luật chuyên ngành trình Chính phủ ban hành quy định về cơ chế tự chủ đặc thù. Dự thảo cũng bổ sung nguyên tắc: các đơn vị sự nghiệp công lập được thành lập mới phải tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên, trừ trường hợp phải thành lập mới để cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu. Quy định này nhằm hạn chế gánh nặng ngân sách nhà nước.

Bộ Công Thương góp ý về tuyển dụng và quản lý viên chức

Theo đề nghị của Bộ Nội vụ, Bộ Công Thương đã gửi công văn 2963/BCT-TCCB cho biết cơ bản thống nhất với dự thảo nghị định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức. Tuy nhiên, Bộ Công Thương đề nghị bổ sung bản rà soát các chủ trương, đường lối của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật và điều ước quốc tế liên quan theo quy định Nghị định số 78/2025/NĐ-CP. Về đối tượng áp dụng, Bộ Công Thương đề nghị rà soát quy định tại khoản 7 Điều 2 để bảo đảm thống nhất với Luật Viên chức và Nghị định số 120/2020/NĐ-CP. Đối với tuyển dụng, cần quy định rõ nguyên tắc tuyển dụng theo vị trí việc làm, tránh hình thức. Bộ Công Thương cũng đề nghị bổ sung hình thức gửi thông báo triệu tập qua điện tử, email, SMS, Cổng thông tin điện tử để đẩy mạnh chuyển đổi số.

Quy trình chấm điểm và bỏ phiếu trực tuyến được đề xuất

Bộ Công Thương đề nghị bổ sung quy định về quy trình, cách thức chấm điểm và quản lý bài thi đối với hình thức thi thực hành tại Vòng 2 để đảm bảo tính minh bạch, chặt chẽ và đầy đủ căn cứ pháp lý. Đối với trình tự, thủ tục bổ nhiệm nguồn nhân sự tại chỗ, Bộ Công Thương đề nghị bổ sung quy định về bỏ phiếu trực tuyến để đảm bảo khách quan và bí mật danh tính người bỏ phiếu trong trường hợp tổ chức hội nghị trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp. Những góp ý này nhằm hoàn thiện dự thảo trước khi trình Chính phủ ban hành, hướng tới một khung pháp lý đồng bộ cho hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập.

Triển vọng và thách thức trong cải cách hành chính

Dự thảo nghị định đánh dấu bước tiến trong việc hiện đại hóa quản lý đơn vị sự nghiệp công lập, với các tiêu chí rõ ràng về phân loại, xếp hạng và tự chủ. Việc áp dụng thang điểm 100 và 5 hạng xếp hạng tạo cơ sở định lượng để đánh giá hiệu quả hoạt động, từ đó thúc đẩy tinh gọn bộ máy. Tuy nhiên, việc triển khai trên thực tế đặt ra thách thức về xây dựng tiêu chí cụ thể cho từng ngành, lĩnh vực, cũng như đảm bảo tính minh bạch trong quy trình chấm điểm và xếp hạng. Sự phối hợp giữa các bộ và địa phương sẽ là yếu tố then chốt để nghị định đi vào cuộc sống.

Tóm lược

• Dự thảo nghị định bổ sung hai điều kiện tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập: hoạt động không hiệu quả và không bảo đảm tự chủ tài chính.
• Phân loại đơn vị theo bốn tiêu chí, do bộ trưởng bộ quản lý ngành ban hành tiêu chí cụ thể.
• Xếp hạng theo thang điểm 100 với 5 hạng, thời hạn 5 năm, có thể rút ngắn nếu đạt tiêu chí cao hơn.
• Đơn vị mới thành lập phải tự bảo đảm chi thường xuyên, trừ dịch vụ thiết yếu.
• Bộ Công Thương đề nghị bổ sung quy định về tuyển dụng theo vị trí việc làm và bỏ phiếu trực tuyến.
• Dự thảo đang được Bộ Tư pháp thẩm định, dự kiến trình Chính phủ ban hành.