Mỹ và Iran tiến gần thỏa thuận chấm dứt xung đột, thị trường tài chính biến động

Sự thật chính

• Mỹ và Iran được cho là tiến gần đến một thỏa thuận chấm dứt xung đột.
• Thỏa thuận dự kiến bao gồm việc Iran ngừng làm giàu uranium và Mỹ dỡ bỏ trừng phạt.
• Eo biển Hormuz có thể được bình thường hóa hoạt động vận tải.
• Giá vàng có thời điểm vượt 4.700 USD, dầu thô WTI về sát 90 USD ngày 6/5.
• Bản ghi nhớ 14 điểm do Steve Witkoff và Jared Kushner soạn thảo.
• Iran yêu cầu giải quyết dứt điểm mọi vấn đề cốt lõi trong 30 ngày.
• Các cuộc đàm phán chi tiết có thể diễn ra tại Islamabad hoặc Geneva.

Thị trường tài chính rung chuyển trước tin Mỹ-Iran

Thông tin về khả năng Mỹ và Iran tiến tới một thỏa thuận chấm dứt chiến sự đã gây ra biến động mạnh trên thị trường tài chính quốc tế vào tối ngày 6/5. Giá vàng thế giới có lúc vọt lên trên ngưỡng 4.700 USD, trong khi giá dầu thô Mỹ (WTI) giảm mạnh, tiến sát mốc 90 USD/thùng. Trước đó trong phiên giao dịch, giá vàng đã có thời điểm tăng hơn 150 USD, vượt qua mốc 4.700 USD. Tuy nhiên, đà tăng này nhanh chóng bị kìm hãm. Cùng lúc đó, giá dầu Brent và WTI chứng kiến mức giảm từ 10-11%, đưa WTI xuống còn khoảng 94 USD/thùng và Brent ở mức 101 USD/thùng. Sự biến động này diễn ra ngay sau khi truyền thông Mỹ đưa tin về những tiến triển đáng kể trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran, hướng tới một thỏa thuận chấm dứt giao tranh và thiết lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân.

Bản ghi nhớ 14 điểm và lộ trình đàm phán

Theo trang tin Axios, dẫn lời các quan chức Mỹ và nguồn tin am hiểu vấn đề, Nhà Trắng tin rằng họ đang tiến rất gần đến việc đạt được sự đồng thuận với Iran. Cốt lõi của tiến triển này là một bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, bao gồm 14 điểm, được soạn thảo bởi đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và con rể của cựu Tổng thống Trump, Jared Kushner, cùng với các quan chức Iran. Bản dự thảo này được cho là dựa trên kế hoạch 14 điểm mà Iran đã gửi trước đó, kêu gọi ngừng các cuộc tấn công trong khu vực và bắt đầu giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày. Các điểm chính trong đề xuất của Iran bao gồm việc Mỹ phải rút quân khỏi các khu vực xung quanh Iran, dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng, bãi bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng và bồi thường xung đột. Một quan chức Pakistan tham gia nỗ lực hòa bình cũng đã xác nhận thông tin này với Reuters. Các nguồn tin cho biết Mỹ kỳ vọng Iran sẽ đưa ra phản hồi về các điểm quan trọng của bản ghi nhớ trong vòng 48 giờ tới. Tuy nhiên, hiện chưa có thỏa thuận nào được nhất trí hoàn toàn, nhưng đây được xem là thời điểm các bên tiến gần nhất đến một giải pháp kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2.

Iran yêu cầu giải quyết dứt điểm, Mỹ dỡ bỏ trừng phạt

Theo Axios, bản ghi nhớ dự kiến sẽ bao gồm cam kết của Iran về việc tạm ngừng làm giàu uranium. Đổi lại, Mỹ sẽ đồng ý dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế và giải phóng hàng tỷ USD tài sản của Iran đang bị đóng băng. Quan trọng hơn, hai bên sẽ cùng thống nhất dỡ bỏ các biện pháp hạn chế đối với hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Iran, thông qua hãng tin PressTV, đã nhấn mạnh rằng mọi vấn đề cốt lõi phải được giải quyết dứt điểm trong vòng 30 ngày, thay vì chỉ là một lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tháng như đề xuất ban đầu của Mỹ. Tehran khẳng định các cuộc đàm phán phải tập trung vào mục tiêu "chấm dứt xung đột vĩnh viễn". Quyết định của chính quyền Mỹ về việc đình chỉ chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ các tàu đi qua eo biển Hormuz được cho là có liên quan trực tiếp đến những tiến triển trong các cuộc đàm phán này. Nếu các cuộc đàm phán thất bại, lực lượng Mỹ có thể nối lại các hoạt động phong tỏa hoặc quân sự.

Tác động kinh tế: Eo biển Hormuz và lạm phát

Việc bình thường hóa hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz có ý nghĩa kinh tế toàn cầu to lớn. Eo biển này là tuyến đường huyết mạch, nơi từng bị phong tỏa, gây gián đoạn tới 20% nguồn cung dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) trên toàn thế giới. "Một thỏa thuận hòa bình kịp thời sẽ cho phép việc bình thường hóa hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, từ đó làm giảm sức ép lạm phát, tạo điều kiện cho Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) giảm lãi suất trong năm nay", Ricardo Evangelista, nhà phân tích tại ActivTrades, nhận định. Ông Evangelista cũng dự báo, nếu kịch bản này xảy ra, giá vàng có thể lấy lại đà tăng, quay trở lại mốc trên 5.000 USD và thậm chí hướng tới 5.500 USD vào cuối năm. Giá vàng thế giới trong thời gian qua chịu sức ép lớn do lạm phát tăng tốc, khiến các ngân hàng trung ương ngần ngại trong việc giảm lãi suất. Dù vàng được xem là công cụ phòng trừ rủi ro, kim loại quý này gặp bất lợi trong môi trường lãi suất cao do không mang lại lợi tức cố định.

Địa điểm đàm phán và khả năng tái leo thang

Theo các nguồn tin được Axios trích dẫn, các cuộc đàm phán về nội dung chi tiết của thỏa thuận có thể sẽ diễn ra tại hai địa điểm tiềm năng: Islamabad, Pakistan hoặc Geneva, Thụy Sĩ. Việc lựa chọn địa điểm sẽ phụ thuộc vào sự tiến triển và tính nhạy cảm của các vấn đề được đưa ra thảo luận. Tuy nhiên, viễn cảnh về một giải pháp hòa bình vẫn còn mong manh. Các nguồn tin cũng cảnh báo rằng nếu các cuộc đàm phán thất bại, lực lượng Mỹ có thể sẽ nối lại việc phong tỏa hoặc thực hiện các hoạt động quân sự nhằm gây áp lực trở lại lên Iran. Sự thành bại của các cuộc đàm phán này không chỉ quyết định tương lai của quan hệ Mỹ-Iran mà còn có tác động sâu rộng đến ổn định khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu. Mọi diễn biến tiếp theo sẽ được theo dõi chặt chẽ.

Tóm lược

• Mỹ và Iran đang tiến rất gần một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột, với bản ghi nhớ 14 điểm làm cơ sở.
• Thỏa thuận tiềm năng bao gồm việc Iran ngừng làm giàu uranium và Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
• Việc bình thường hóa hoạt động tại eo biển Hormuz, tuyến đường cung cấp năng lượng quan trọng, là một phần cốt yếu của thỏa thuận.
• Tin tức này đã gây ra biến động trên thị trường tài chính, với giá vàng tăng và giá dầu giảm.
• Iran yêu cầu giải quyết dứt điểm mọi vấn đề trong 30 ngày, trong khi Mỹ mong đợi phản hồi trong 48 giờ tới.
• Các cuộc đàm phán chi tiết có thể diễn ra tại Islamabad hoặc Geneva, nhưng nguy cơ thất bại và tái leo thang vẫn còn.