Việt Nam điều chỉnh giá điện theo giờ, doanh nghiệp và người dân đối mặt thay đổi

Sự thật chính

• Quyết định 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 quy định khung giờ tính giá điện mới.
• Giờ cao điểm mới: 17h30’ - 22h30’ (Thứ Hai - Thứ Bảy), Chủ nhật không có giờ cao điểm.
• Giờ bình thường: 6h - 17h30’ và 22h30’ - 24h (Thứ Hai - Thứ Bảy); 6h - 24h (Chủ nhật).
• Giờ thấp điểm: 0h - 6h hàng ngày.
• Khoảng 8.942 khách hàng tại Hà Tĩnh áp dụng giá điện theo thời gian sử dụng.
• Doanh nghiệp sản xuất, dịch vụ đối mặt nguy cơ tăng chi phí vận hành.
• Hộ gia đình có thể đối mặt chi phí cao hơn nếu sử dụng điện nhiều vào buổi tối.

Khung giờ cao điểm mới: Buổi tối trở thành tâm điểm chi phí điện

Kể từ ngày 22/4/2026, với Quyết định số 963/QĐ-BCT của Bộ Công thương, cách tính giá điện theo thời gian sử dụng điện trong ngày tại Việt Nam đã có sự thay đổi căn bản. Khung giờ cao điểm, thời điểm giá điện được áp dụng ở mức cao nhất, nay được dồn hoàn toàn vào buổi tối, từ 17h30 đến 22h30 các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy. Ngày Chủ nhật được miễn trừ hoàn toàn khung giờ cao điểm này. Sự điều chỉnh này phản ánh thực tế nhu cầu tiêu thụ điện đang thay đổi, khi buổi tối trở thành giai đoạn tiêu thụ điện năng ở cường độ cao nhất do sự kết hợp của sinh hoạt dân cư, dịch vụ, thương mại và cả sản xuất. Trước đây, khung giờ cao điểm được chia thành hai khoảng, bao gồm cả ban ngày và ban đêm. Tuy nhiên, với sự phát triển mạnh mẽ của điện mặt trời, nguồn cung ban ngày trở nên dồi dào hơn, trong khi nhu cầu tiêu thụ điện sinh hoạt lại tăng vọt vào buổi tối, đặc biệt khi các thiết bị như điều hòa được sử dụng nhiều trong các tháng nắng nóng. Khi mặt trời lặn, hệ thống điện mất đi một nguồn cung quan trọng, buộc phải huy động các nguồn phát điện có chi phí cao hơn để đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng đột biến. Các chuyên gia đánh giá, việc dịch chuyển giờ cao điểm sang buổi tối là một bước đi phù hợp với thực tiễn vận hành hệ thống điện hiện nay. Tuy nhiên, sự thay đổi này đặt ra những thách thức không nhỏ cho các đối tượng sử dụng điện, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh.

Doanh nghiệp đối mặt áp lực điều chỉnh kế hoạch sản xuất

Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị có hoạt động sản xuất - kinh doanh nhiều vào ban đêm, quy định mới này có thể dẫn đến sự gia tăng đáng kể trong chi phí vận hành. Ông Nguyễn Văn Thạch, Phó Giám đốc bộ phận kỹ thuật - cơ điện Công ty CP Dược Hà Tĩnh, cho biết chi phí tiền điện hàng tháng của công ty lên tới khoảng 500 triệu đồng. Trước đây, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái để chủ động nguồn năng lượng, nhưng với giờ cao điểm mới dồn vào buổi tối, họ buộc phải tính toán lại kế hoạch sản xuất, ưu tiên tăng công suất vào ban ngày để tiết giảm chi phí. Các ngành công nghiệp như sản xuất bao bì, cơ khí, chế biến thực phẩm, may mặc... cũng đang đứng trước áp lực tương tự. Công ty CP Bao bì Sông La Xanh tại Cụm công nghiệp Đức Thọ, vốn duy trì hoạt động sản xuất 24/24h để đáp ứng đơn hàng xuất khẩu, buộc phải điều chỉnh lại lịch vận hành máy móc. Những thiết bị tiêu hao điện năng lớn sẽ được ưu tiên vận hành vào giờ thấp điểm hoặc giờ bình thường nhằm giảm thiểu áp lực kinh tế. Sự chênh lệch lớn giữa các khung giờ giá điện buộc các cơ sở sản xuất kinh doanh phải xem xét lại phương án vận hành. Việc không điều chỉnh kế hoạch hoạt động có thể khiến chi phí tiền điện tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh.

Hộ gia đình và người thuê trọ chịu tác động gián tiếp

Trong khi các doanh nghiệp sản xuất chịu tác động trực tiếp và rõ ràng nhất, thì các hộ gia đình và người thuê trọ cũng không nằm ngoài vòng ảnh hưởng. Theo quy định mới, các hoạt động sinh hoạt quen thuộc như nấu ăn, tắm nước nóng, sử dụng điều hòa, hay giặt giũ - vốn thường diễn ra vào buổi tối - lại trùng với giờ cao điểm mới. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi sử dụng cùng một lượng điện, chi phí thực tế của một hộ gia đình có thể cao hơn đáng kể nếu phần lớn việc sử dụng điện tập trung vào khung giờ cao điểm buổi tối. Quy định về giá điện nhà trọ cũng là một điểm cần lưu ý. Theo pháp luật, chủ nhà trọ không được tùy tiện thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định. Mức giá điện sinh hoạt theo bậc thang vẫn được áp dụng, và việc thu sai quy định có thể bị phạt. Tuy nhiên, với sự thay đổi trong cơ cấu giá điện theo giờ, việc giám sát và đảm bảo tính công bằng trong thu tiền điện tại các nhà trọ sẽ trở nên phức tạp hơn. Nhiều người thuê trọ đã phản ánh về việc chủ nhà thu tiền điện với giá cao, lên tới 5.000 đồng/số, gây khó khăn trong mùa nắng nóng. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao nhận thức của cả người cho thuê và người thuê về các quy định giá điện hiện hành, cũng như sự cần thiết của việc áp dụng đúng biểu giá điện cho từng đối tượng.

Lý giải sự thay đổi: Hiện tượng 'Duck Curve' và chi phí vận hành hệ thống

Sự điều chỉnh khung giờ tính giá điện không chỉ là một thay đổi hành chính mà còn là một phản ứng trước những biến đổi sâu sắc trong cấu trúc cung - cầu của hệ thống điện Việt Nam. Cách đây một thập kỷ, đỉnh phụ tải thường xuất hiện vào ban ngày, gắn liền với hoạt động sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của điện mặt trời đã làm nguồn cung ban ngày trở nên dồi dào, tạo ra một hiện tượng gọi là "duck curve" (đường cong con vịt). Đặc trưng của "duck curve" là sự sụt giảm công suất vào buổi trưa do điện mặt trời, trong khi đỉnh phụ tải lại nhô cao hơn vào buổi tối khi nhu cầu sinh hoạt tăng vọt và nguồn điện mặt trời không còn. "Khi mặt trời tắt, hệ thống mất đi một nguồn cung quan trọng, trong khi hàng triệu hộ gia đình đồng loạt sử dụng điều hòa, thiết bị điện và các nhu cầu sinh hoạt khác. Chính thời điểm từ 17h30 đến 22h30 đã trở thành 'điểm căng' mới của hệ thống điện," một chuyên gia vận hành hệ thống nhận định. Nếu giữ nguyên khung giờ cũ, hệ thống điện sẽ phải gánh chi phí rất lớn do phải huy động các nguồn điện có chi phí cao trong thời gian ngắn để đáp ứng nhu cầu phụ tải đỉnh vào buổi tối. Việc điều chỉnh khung giờ cao điểm sang buổi tối, vì thế, không chỉ là cần thiết mà còn mang tính bắt buộc để tối ưu hóa chi phí vận hành toàn hệ thống và khuyến khích người dùng dịch chuyển việc sử dụng điện sang các khung giờ khác có chi phí thấp hơn.

Hà Tĩnh tiên phong áp dụng, doanh nghiệp chủ động tìm giải pháp

Tính đến ngày 30/4/2026, trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đã có 8.942 khách hàng áp dụng giá bán điện theo thời gian sử dụng trong ngày. Đây là một trong những địa phương tiên phong trong việc triển khai cơ chế giá điện mới, cho phép đánh giá tác động thực tế và rút kinh nghiệm. Ông Lê Long Khánh, Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Hà Tĩnh, cho biết sự điều chỉnh khung giờ cao điểm về buổi tối là bước đi phù hợp với thực tiễn tiêu thụ điện hiện nay. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng tác động trực tiếp sẽ đổ dồn lên nhóm khách hàng sản xuất - kinh doanh sử dụng nhiều điện vào ban đêm. Trước bối cảnh này, nhiều doanh nghiệp tại Hà Tĩnh đã nhanh chóng xây dựng lại phương án vận hành, tìm kiếm các giải pháp để thích ứng với biểu giá điện mới. Ngoài việc điều chỉnh lịch sản xuất, các doanh nghiệp cũng đang xem xét đầu tư vào các giải pháp công nghệ như hệ thống điện mặt trời áp mái và hệ thống lưu trữ năng lượng. Mục tiêu là giảm sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia trong giờ cao điểm, qua đó giảm thiểu chi phí tiền điện và đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định, bền vững.

Tương lai nào cho biểu giá điện theo thời gian sử dụng?

Quy định mới về khung giờ tính giá điện đánh dấu một bước ngoặt trong cách quản lý và sử dụng năng lượng tại Việt Nam. Nó không chỉ là sự thay đổi về mặt kỹ thuật mà còn đòi hỏi sự thay đổi lớn trong hành vi tiêu dùng của cả doanh nghiệp và hộ gia đình. Trong nhiều năm, người tiêu dùng điện ít khi quan tâm đến khung giờ sử dụng, coi chi phí điện như một khoản cố định. Tuy nhiên, với quy định mới, cách tiếp cận này không còn phù hợp. Chi phí điện không còn phụ thuộc đơn thuần vào lượng điện tiêu thụ, mà phụ thuộc chặt chẽ vào thời điểm sử dụng. Điều này đòi hỏi người tiêu dùng phải có sự tính toán, phân bổ lại việc sử dụng điện của mình một cách hợp lý hơn. Đối với các ngành dịch vụ như nhà hàng, khách sạn, trung tâm thương mại, việc dịch chuyển thời gian hoạt động là không dễ dàng, bởi buổi tối chính là "giờ vàng" kinh doanh. Việc giá điện cao điểm trùng với giờ cao điểm kinh doanh đặt ra bài toán cân bằng giữa lợi ích kinh doanh và chi phí vận hành. Trong bối cảnh này, việc tìm kiếm các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa việc sử dụng điện sẽ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Tóm lược

• Khung giờ cao điểm tính giá điện mới tập trung vào buổi tối (17h30-22h30, Thứ Hai-Thứ Bảy), thay đổi so với quy định cũ.
• Doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là những đơn vị hoạt động ban đêm, đối mặt nguy cơ tăng chi phí vận hành đáng kể.
• Hộ gia đình sử dụng nhiều điện vào buổi tối có thể phải trả chi phí cao hơn, dù tổng lượng điện tiêu thụ không đổi.
• Sự thay đổi nhằm ứng phó với hiện tượng 'duck curve' và tối ưu hóa chi phí vận hành hệ thống điện quốc gia.
• Doanh nghiệp đang xem xét điều chỉnh lịch sản xuất và đầu tư vào giải pháp năng lượng tái tạo để giảm chi phí.
• Người tiêu dùng cần thay đổi thói quen sử dụng điện để thích ứng với cơ chế giá mới, tránh phát sinh chi phí không cần thiết.