Côn Đảo: 42 cây mai vàng bị tịch thu, 21 cây được trả lại sau tranh cãi

Sự thật chính

• Ngày 2/4/2026, Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Côn Đảo phát hiện 42 cây mai vàng tại trụ sở cũ ở Côn Đảo.
• Ông Đ.V.T. (SN 1988) là người sở hữu và chăm sóc số cây mai này.
• Ông T. không xuất trình được hồ sơ lâm sản hợp pháp tại thời điểm kiểm tra.
• Hạt Kiểm lâm ra quyết định xử phạt ông T. 3 triệu đồng và tịch thu toàn bộ 42 cây mai.
• Sau khi xác minh, 21 cây mai được xác định có nguồn gốc hợp pháp và đã được trả lại.
• 21 cây mai còn lại bị xác định là mai rừng khai thác trái phép và tiếp tục bị tịch thu.

Vụ tịch thu gây xôn xao dư luận

Một quyết định xử phạt hành chính và tịch thu tài sản đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của công chúng, đặc biệt là giới chơi cây cảnh và người trồng mai vàng. Sự việc bắt nguồn từ việc Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo phát hiện và xử lý 42 cây mai vàng mà ông Đ.V.T. đang chăm sóc tại một trụ sở cũ không còn sử dụng trên địa bàn. Tại thời điểm kiểm tra vào ngày 2/4/2026, ông T. đã không thể xuất trình các giấy tờ cần thiết chứng minh nguồn gốc lâm sản hợp pháp cho số cây mai này. Theo quy định, hành vi tàng trữ lâm sản không có hồ sơ hợp pháp có thể bị xử phạt hành chính và tịch thu tang vật. Quyết định xử phạt 3 triệu đồng đối với ông T. và tịch thu toàn bộ 42 cây mai vàng ban đầu đã tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều, làm dấy lên tranh luận về tính xác đáng của quy trình xử lý và ranh giới giữa cây cảnh thông thường và lâm sản khai thác trái phép.

Nguồn gốc cây mai: Yếu tố then chốt

Luật sư Trương Văn Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, nhận định mấu chốt để xác định tính đúng đắn của vụ việc nằm ở việc làm rõ nguồn gốc của 42 cây mai vàng. Nếu số cây này là sản phẩm do người dân tự ươm trồng, mang tính chất nông nghiệp, thì chúng được xem là tài sản cá nhân hợp pháp. Trong trường hợp này, việc mua bán, trao đổi là hoạt động thương mại bình thường và không vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, nếu các cây mai được xác định là mai rừng, bị khai thác trái phép nhằm mục đích thương mại, thì đây là hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Lâm nghiệp 2017. "Lâm sản" bao gồm thực vật rừng, và việc mua bán cây mai rừng đòi hỏi phải có đầy đủ hồ sơ lâm sản hợp pháp. Thiếu giấy tờ chứng minh, cơ quan chức năng có thẩm quyền xử phạt và tịch thu tang vật.

Quá trình xác minh và hoàn trả một phần

Trước những phản ứng và băn khoăn từ dư luận, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo đã yêu cầu Hạt Kiểm lâm phối hợp với công an và các đơn vị liên quan tiến hành kiểm tra, xác minh lại nguồn gốc của 42 cây mai vàng. Trong quá trình làm việc, ông T. đã trình bày rằng trong số 42 cây, có 21 cây ông mua từ đất liền và vận chuyển ra Côn Đảo để chăm sóc. Ông cũng đã nộp đơn đề nghị giải trình và cung cấp thêm các tài liệu liên quan, bao gồm cả xác nhận đã nộp phạt. Kết quả xác minh bổ sung đã cho phép cơ quan chức năng xác định được nguồn gốc hợp pháp của 21 cây mai. Theo đó, 21 cây này đã được hoàn trả lại cho ông T., đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân.

21 cây mai còn lại: Vẫn là "mai rừng"

Trong khi 21 cây mai đã được trả lại, 21 cây còn lại vẫn tiếp tục bị tịch thu do được xác định là mai rừng. Việc xác định này dựa trên cơ sở các cây mai này bị đào bới từ rừng tự nhiên và không có bất kỳ giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp nào. Theo quy định của pháp luật về lâm nghiệp, hành vi khai thác và tàng trữ lâm sản trái phép sẽ bị xử lý nghiêm. Quyết định này cho thấy sự phân định rõ ràng giữa cây cảnh thông thường có nguồn gốc rõ ràng và cây có nguồn gốc từ rừng tự nhiên, vốn chịu sự quản lý chặt chẽ của pháp luật về bảo vệ rừng và lâm sản.

Nguyên tắc chứng minh và trách nhiệm pháp lý

Luật sư Trương Văn Tuấn cũng nhấn mạnh nguyên tắc chứng minh trong xử lý vi phạm hành chính: người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt phải chịu trách nhiệm chứng minh hành vi vi phạm. Người bị xử phạt có quyền, nhưng không có nghĩa vụ phải chứng minh mình vô tội. Do đó, để đảm bảo tính khách quan và hợp pháp, Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Côn Đảo có trách nhiệm thu thập bằng chứng xác đáng chứng minh 42 cây mai vàng là mai rừng bị khai thác trái phép, thay vì yêu cầu người dân tự chứng minh mình vô tội. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, đồng thời đảm bảo việc thực thi pháp luật được công bằng và minh bạch, tránh những trường hợp oan sai hoặc lạm dụng quyền lực.

Bài học về thẩm quyền và quy trình

Vụ việc 42 cây mai vàng tại Côn Đảo đã đặt ra những câu hỏi quan trọng về thẩm quyền của lực lượng kiểm lâm, quy trình xác minh nguồn gốc lâm sản và ranh giới giữa cây cảnh lưu thông trên thị trường và tài nguyên rừng. Việc xử lý ban đầu có phần vội vàng và chưa làm rõ đầy đủ nguồn gốc đã khiến cơ quan chức năng phải xem xét lại, dẫn đến việc trả lại một phần tài sản cho người dân. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tuân thủ chặt chẽ các quy định về chứng cứ và quy trình tố tụng hành chính. Bài học từ vụ việc này không chỉ là sự cần thiết của việc minh bạch hóa các giao dịch mua bán cây cảnh, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của các cơ quan chức năng trong việc thực thi pháp luật một cách công tâm, khách quan và có căn cứ, luôn đặt quyền lợi hợp pháp của người dân lên hàng đầu.

Tóm lược

• 42 cây mai vàng tại Côn Đảo bị Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Côn Đảo tịch thu với lý do không rõ nguồn gốc.
• Sau quá trình xác minh, 21 cây mai được xác định có nguồn gốc hợp pháp và đã được trả lại cho ông Đ.V.T.
• 21 cây mai còn lại bị xác định là mai rừng khai thác trái phép và tiếp tục bị tịch thu.
• Vụ việc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chứng minh nguồn gốc lâm sản theo quy định pháp luật.
• Luật sư chỉ ra trách nhiệm chứng minh vi phạm thuộc về cơ quan chức năng, không phải người bị xử phạt.
• Sự việc dấy lên tranh luận về quy trình xử lý, thẩm quyền và sự cần thiết của việc minh bạch hóa giao dịch cây cảnh.